TMK 176. Madde
(1) Maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir.
(2) Manevî tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez.
(3) İrat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.
(4) Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.
(5) Hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.
TMK 176. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 145 inci maddesini karşılamaktadır. Maddenin birinci ve ikinci fıkrasıyürürlükteki maddeden aynen alınmıştır. Yürürlükteki maddenin ikinci ve üçüncüfıkrasıbirleştirilmek suretiyle üçüncüfıkra olarak kaleme alınmış; iradın arttırılmasıve ya azaltılmasınıgerektiren hâ ller maddede dördüncüfıkra hâ linde; hükme bağlanmıştır. Maddenin beşinci fıkrasıyla istem hâ linde, hâ kime, maddî tazminat ya da nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğine ilişkin karar verebilmesi olanağısağlanarak, ekonomik ve malî açıdan güçsüz olan nafaka alacaklılarının her yıl masraf ve emek sarfısuretiyle arttırım davalarıaçmalarıönlenmek ve bu nedenle mağduriyetlerine son verilmek istenmiştir.
Açıklama
TMK 176. maddesi, boşanma kararıyla hükmedilen maddî tazminat ile yoksulluk nafakasının ödeme biçimini düzenlemektedir. Madde, maddî tazminat ve yoksulluk nafakası için iki seçenek öngörmektedir: toptan (sermaye) ödeme ya da irat biçiminde ödeme. Hangi yöntemin benimseneceği mahkemenin takdir yetkisindedir; ancak uygulamada irat daha çok tercih edilmektedir. Manevî tazminat ise niteliği gereği irat olarak ödenmez; yalnızca toptan ödenebilir.
İrat biçimindeki ödemelerde yaşam koşullarına bağlı değişkenlik esas alınır: nafaka alacaklısının yoksulluğa düşmesi hâli ortadan kalkarsa, yani yeniden evlenmesi ya da önemli gelir elde etmesi söz konusu olursa, irat kaldırılır veya azaltılır. Öte yandan borçlunun ödeme gücünün önemli ölçüde azalması da iradın yeniden değerlendirilmesine zemin hazırlar. Kanun, iradın ölüm ya da yeniden evlenme gibi objektif olgularla kendiliğinden sona ereceğini açıkça hükme bağlamıştır.
Yargıtay, iradın kapitalize edilerek toptan ödenmesine ilişkin talepleri prensip olarak kabul etmektedir; böylece taraflar arasındaki süregelen bağı keserek bir kereye mahsus tasfiye imkânı doğar. Toptan ödemenin kararlaştırılması hâlinde nafaka alacaklısı daha sonra artış talebinde bulunamaz. Bu yönüyle madde, boşanmanın mali sonuçlarının esneklik içinde ama belirli kurallara bağlı biçimde çözülmesini sağlayan temel hüküm niteliğindedir.