TMK ▸ Madde 190
Madde 189
MADDE 190

III. Temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanması

Madde Listesi
Madde 191

TMK 190. Madde

(1) Eşlerden biri birliği temsil yetkisini aşar veya bu yetkiyi kullanmada yetersiz kalırsa hâkim, diğer eşin istemi üzerine temsil yetkisini kaldırabilir veya sınırlayabilir. İstemde bulunan eş, temsil yetkisinin kaldırıldığını veya sınırlandığını, üçüncü kişilere sadece kişisel duyuru yoluyla bildirebilir.

(2) Temsil yetkisinin kaldırılmasının veya sınırlanmasının iyiniyetli üçüncü kişilere karşı sonuç doğurması, durumun hâkimin kararıyla ilân edilmesine bağlıdır.

TMK 190. Madde Gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 156 ncı maddesini karşılamaktadır. Madde 1984 tarihli Öntasarı 153 üncü maddeden yararlanılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Ancak madde kaleme alınırken, İsviçre Medenî Kanununun 174 üncü madde hükmügöz önünde tutulmak suretiyle kısmen değiştirilmiştir. Bu anlamda olmak üzere 1984 tarihli Öntasarıdan farklı olarak “Eşlerden birinin evlilik birliğini temsil yetkisini kötüye kullanması” yerine “Eşlerden biri birliği temsil yetkisini aşar” ibaresine yer verilmiştir. Öte yandan 1984 tarihli Öntasarıda kullanılan “ve ya bu yetkisini kullanma gücünden yoksun bulunmasıhâ linde” yerine “ve ya bu yetkiyi kullanmada yetersiz kalırsa” ibaresi amacıdaha iyi ifade etmesi yönünden tercih edilmiştir. Yürürlükteki Kanunda madde, kadının temsil yetkisinin nez’i (kaldırılması) açısından düzenlenmiştir. Maddede ise temsil yetkisi her iki eş açısından eşit olarak düzenlendiği cihetle, temsil yetkisinin kaldırılmasıve ya sınırlanması her iki eş açısından ancak hâ kimden karar alınmasına bağlıdır. Hâ kimin böyle bir karar vermesi için, temsil yetkisinin aşılmışolmasıve ya yetkiyi kullanmada yetersiz kalınmışbulunmasıgerektiği esasıkabul edilmiştir. Ayrıca maddede, istemde bulunan eşin, temsil yetkisinin kaldırıldığıve ya sınırlandığınıhâ kim kararıgerekmeksizin, sadece üçüncükişilere, kişisel duyuru yoluyla bildirebileceği öngörülmüştür. İkinci fıkrada ise daima hâ kim kararınıgerektiren durum düzenlenmiştir. Bu hükme göre temsil yetkisinin kaldırılmasının ve ya sınırlanmasının iyiniyetli üçüncükişilere karşısonuçdoğurması, durumun hâ kimin kararıyla ilâ n edilmesine bağlıolacaktır.

Açıklama

TMK 190. maddesi, birliği temsil yetkisini aşan ya da bu yetkiyi kullanmakta yetersiz kalan eşin temsil yetkisinin mahkeme tarafından kaldırılması veya sınırlandırılmasını düzenlemektedir. Öte taraftaki eş hâkime başvurarak bu tedbiri talep edebilir ve karar, ilan yoluyla üçüncü kişilere duyurulur. İlan yapılmadan üçüncü kişilere karşı karar ileri sürülemez.

İlan yükümlülüğü, üçüncü kişilerin iyiniyet güvencesini korumak amacıyla getirilmiştir. İlan yapılmış olması durumunda, kaldırma ya da sınırlama kararından haberdar olan üçüncü kişilerle yapılan işlemler artık birliği bağlamaz; yalnızca işlemi yapan eş sorumlu olur. Kaldırma kararı verilmeden önce mevcut temsil yetkisiyle yapılmış işlemler geçerliliğini korur.

Temsil yetkisini aşma örnekleri arasında olağanüstü borçlanmalar, hane geliriyle orantısız harcamalar ve üçüncü kişi lehine verilen teminatlar sayılabilir. Yetersizlik ise hastalık, alkol bağımlılığı veya zihinsel kapasite kaybı gibi hâlleri kapsar. Mahkeme, kaldırma ya da sınırlama yerine temsil yetkisinin kapsamını daraltmayı da tercih edebilir; bu durum esneklik ve orantılılık ilkesinin bir yansımasıdır.

Madde 189
MADDE 190

III. Temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanması

Madde Listesi
Madde 191
Kaynak: https://mehmettokar.av.tr/tmk-madde/madde-190/ — © Tokar Hukuk Danışmanlık