TMK 196. Madde
(1) Eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, ailenin geçimi için her birinin yapacağı parasal katkıyı belirler.
(2) Eşin ev işlerini görmesi, çocuklara bakması, diğer eşin işinde karşılıksız çalışması, katkı miktarının belirlenmesinde dikkate alınır.
(3) Bu katkılar, geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebilir.
TMK 196. Madde Gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 173 üncü maddesinin yeni hükmügöz önünde tutulmak suretiyle değiştirilerek yeniden kaleme alınmıştır. Burada eşlerin birlikte yaşamlarıdevam ederken, hâ kimin alacağıözel bir önlem hükme bağlanmıştır. Bu hükümle eşlerin evlilik birliğinin devamısırasında ailenin geçimi için gerekli olan parasal katkı ya ilişkin önlem öngörülmüştür. Hâ kimin, parasal katkıda bulunma kararıverirken göz önünde tutmasıgereken ölçüler ikinci fıkrada belirlenmiştir. Bu fıkra hükmüne göre hâ kim katkımiktarınıbelirlerken eşin 36 ev işlerini görmesini, çocuklara bakmasını, diğer eşin işinde karşılıksız olarak çalışmasıhususlarınıgöz önünde tutacaktır. Maddenin üçüncüfıkrasında önlem niteliğinde hükmedilecek katkısüresinin başlangıcıgösterilmiştir. Buna göre bu katkıistemden geriye doğru bir yıl ile gelecek yıllarıkapsayacaktır.
Açıklama
TMK 196. maddesi, eşlerin birlikte yaşaması hâlinde ailenin geçimine her birinin yapacağı katkının mahkemece belirlenmesine imkân tanımaktadır. Eşlerden birinin talebiyle hâkim, her birinin yapacağı parasal katkıyı belirler. Ev işlerini görmek, çocuklara bakmak ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışmak da katkı sayılır.
Madde, ev içi emeği parasal katkıyla eşdeğer tutan anlayışı hukuki zemine oturtmaktadır. Geleneksel iş bölümünde aile içinde ücret almaksızın çalışan eşin katkısı göz ardı edilmemeli; eşin yaptığı iş ve hizmetler aile geçimine somut bir değer olarak hesaba katılmalıdır. Bu yaklaşım, madde 186’daki “güçleri oranında katılma” ilkesini gündelik yaşama yansıtır.
Hâkimin bu konudaki kararı, birliği koruyan önlemler çerçevesinde değerlendirilir; bağımsız bir maddi tazminat davası niteliği taşımaz. Belirlenen katkı, eşlerin ödeme gücüyle orantılı olmalı; bir eşi aşırı yükleyecek biçimde belirlenemez. Uygulamada bu hüküm daha çok birliğin korunması davalarında ara karar olarak gündeme gelmekte ve çoğu zaman boşanma aşamasında mal rejimi tasfiyesine ya da nafaka belirlenmesine zemin oluşturmaktadır.