TMK ▸ Madde 201
Madde 200
MADDE 201

VII. Yetki

Madde Listesi
Madde 202

TMK 201. Madde

(1) Evlilik birliğinin korunmasına yönelik önlemler konusunda yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir.

(2) Eşlerin yerleşim yerleri farklı ve her ikisi de önlem alınması isteminde bulunmuş ise, yetkili mahkeme ilk istemde bulunanın yerleşim yeri mahkemesidir.

(3) Önlemlerin değiştirilmesi, tamamlanması veya kaldırılması konusunda yetkili mahkeme, önlem kararını veren mahkemedir. Ancak, her iki eşin de yerleşim yeri değişmişse, yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yeni yerleşim yeri mahkemesidir.

TMK 201. Madde Gerekçesi

Madde, İsviçre Medenî Kanununun 180 inci maddesinden alınmıştır. İsviçre’den farklı olarak Ülke çapında uygulanan bir Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa sahip olmamız sebebiyle Medenî Kanunda ayrıca usule ilişkin hükümlere gerek olmadığıdüşünülebilirse de, bu maddede evlilik birliğinin korunmasıyla ilgili önemli bir durum düzenlenmiştir. Bu düzenleme içerisinde “yetkili mahkeme” de büyük bir önem taşımakta olduğundan, İsviçre’de olduğu gibi bu konuda böyle bir yetki hükmünün Medenî Kanunumuzda yer almasının isabetli olacağıdüşünülmüştür. Maddenin birinci fıkrasıevlilik birliğinin korunmasına yönelik önlemler konusunda kural olarak eşlerden herhangi birinin yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğunu kabul etmiştir. Maddenin ikinci fıkrası ise eşlerin yerleşim yerlerinin farklıbulunması ve her ikisinin de önlem alınmasıisteminde bulunmasıhâ linde, ilk istem sahibi olan eşin yerleşim yeri mahkemesinin özel yetkisini kabul etmiştir. Maddenin son fıkrasıönlem kararının değiştirilmesi, tamamlanmasıve ya hükmedilen önlemin kaldırılmasıkonularında önlem kararıveren mahkemenin yetkili olduğunu öngörmüştür. Ancak önlemden sonra eşlerin yerleşim yerinin değişmişolabileceği olasılığı karşısında, bu durumda değiştirme, tamaml ama ya da kaldırma konusunda yetkili mahkemenin eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi olduğu kabul edilmiştir.

Açıklama

TMK 201. maddesi, evlilik birliğinin korunmasına yönelik önlemler konusunda hangi mahkemenin yetkili olduğunu belirlemektedir. Yetkili mahkeme, eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir. Eşlerin farklı yerlerde yerleşim yeri olması ve ikisinin de önlem alınmasını istemesi hâlinde önce davranan tarafın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.

Bu düzenleme, HMK’nın genel yetki kurallarından ayrılmaktadır: davalının değil davacının ya da herhangi bir tarafın yerleşim yeri esas alınmıştır. Amaç, önlemlerin ivedilikle alınabilmesi ve özellikle korunmaya muhtaç tarafın kolayca başvuru yapabilmesidir. Farklı yerleşim yeri söz konusu olduğunda “önce davranan” kriteri yetki çatışmasını pratik biçimde çözer.

Madde, hem asıl önlem davası hem de değişiklik talepleri için uygulanır. Boşanma davası açılmışsa önlemler boşanma davasının görüldüğü mahkemeden talep edilmesi daha pratik olmakla birlikte, TMK 201 yetki kuralı bağımsız başvurular için de geçerliliğini korur. Tedbir niteliğindeki kararlar, kesinleşmeden icra edilebilir olup bu özellik uygulamanın hızını doğrudan etkiler.

Madde 200
MADDE 201

VII. Yetki

Madde Listesi
Madde 202
Kaynak: https://mehmettokar.av.tr/tmk-madde/madde-201/ — © Tokar Hukuk Danışmanlık