TMK 219. Madde
(1) Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek
elde ettiği malvarlığı değerleridir.
(2) Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır:
1. Çalışmasının karşılığı olan edinimler,
2. Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım
amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler,
3. Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
4. Kişisel mallarının gelirleri,
5. Edinilmiş malların yerine geçen değerler
TMK 219. Madde Gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 197 nci maddesinde olduğu gibi eşlerin edinilmişmallarının nelerden oluştuğunu hükme bağlamaktadır. Birinci fıkrada edinilmişmallardan bazılarısayılmıştır. İlke olarak mal rejiminin devamısüresince ivazlı, yani bir karşılık ö demek suretiyle elde ettikleri tüm malvarlıklarıedinilmişmallardan sayılacaktır. İkinci fıkranın (1) numaralıbendinde, bir eşin çalışmasının yani emeğinin karşılığı olarak elde ettiği tüm değerler hükme bağlanmıştır. (2) numaralıbentte bir eşe, sosyal güvenlik ve sosyal yardım kurum ve kuruluşlarıve ya personele yardım amacı ile kurulmuşsandık benzerlerinin yaptığıödemeler de edinilmişmallar arasında sayılmıştır. Bu anlamda olmak üzere Emekli 41 Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, yardımlaşma sandıkları gibi sosyal güvenlik kurumlarınca bir eşe ödenen tazminatlar ya da bağlanan aylıklar bura ya girer. İkinci fıkranın (3) numaralıbendinde, bir eşin çalışma gücünükaybetmesi nedeniyle ödenen tazminatlar sayılmıştır. Bu anlamda olmak üzere bir işkazası ya da trafik kazasısonucu çalışma gücünütamamen ve ya kısmen kaybeden eşe ödenen tazminatlar edinilmişmallardan sayılacaktır. (4) numaralıbentte eşlerin kişisel mallarının gelirleri de edinilmişmallar arasında sayılmıştır. Bu anlamda olmak üzere bir eşe miras yoluyla intikal eden ya da ikramiye olarak çıkan bir taşınmazın kira geliri, bura ya dahildir. (5) numaralıbent hükmüedinilmişmalların yerine ikame edilen değerleri de edinilmişmal olarak korumaktadır. Bu anlamda olmak üzere edinilmişbir malın bedel karşılığında elden çıkarılmasıhâ linde bu bedel; edinilmişmal olan bir arsanın kat karşılığıinşaat sözleşmesine konu edilmesi sonucu edinilen bağımsız bölümler bura ya girer. Aynışekilde edinilmişbir malın hasara uğraması ya da yok olmasıhâ linde bunun için ödenen tazminatlar da edinilmişmal sayılacaktır.
Açıklama
TMK Madde 219, edinilmiş mallara katılma rejiminin merkezindeki kavramı, yani edinilmiş malları tanımlar ve örneklerle somutlaştırır. Birinci fıkraya göre edinilmiş mal, her eşin rejimin devamı süresince karşılığını vererek, yani ivazlı biçimde elde ettiği malvarlığı değerleridir. İkinci fıkra bu malları örnekleyici biçimde sayar: çalışmanın karşılığı olan edinimler; sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumlarının ya da personele yardım sandıklarının ödemeleri; çalışma gücü kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar; kişisel malların gelirleri; ve edinilmiş malların yerine geçen değerler. Bu hüküm, kişisel malları sayan TMK m.220 ile karşıt kutup oluşturur; ispat bakımından m.222’deki edinilmiş mal karinesiyle, sözleşmeyle daraltma bakımından m.221 ile birlikte uygulanır. Edinilmiş mallar, katılma alacağının hesaplandığı tek mal grubu olduğundan rejimin ekonomik özünü taşır.
Uygulamada bu sayımın örnekleyici olması, listelenmeyen ama rejim süresince ivazlı edinilen her değerin de edinilmiş mal sayılması anlamına gelir. Çalışmanın karşılığı edinimler maaş, ücret, serbest meslek kazancı ve ikramiyeleri kapsar. Sosyal güvenlik ödemeleri başlığına emeklilik aylıkları, SGK ve yardım sandıklarının ödemeleri girer. Çalışma gücü kaybı tazminatları, iş veya trafik kazası sonucu ödenen meblağları içerir; ancak bunların geleceğe yönelik kısmı TMK m.228 uyarınca kişisel mala dönüşebilir. Dördüncü bent, kişisel malların gelirlerini edinilmiş mal sayar; bir eşe miras kalan taşınmazın kira geliri buna örnektir, ancak bu sonuç m.221 sözleşmesiyle değiştirilebilir. Beşinci bent ise ikame ilkesini kurar: edinilmiş bir malın satış bedeli, kat karşılığı inşaatla elde edilen bağımsız bölümler ya da hasar tazminatı da edinilmiş mal olarak korunur ve değer paylaşım dışına çıkmaz.
Bu düzenlemenin sonucu, eşlerin evlilik süresince emek ve sermayeyle birlikte oluşturduğu zenginlik artışının tasfiyede paylaşıma açılması ve diğer eşe katılma alacağı doğurmasıdır. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi, rejim süresince çalışma karşılığı veya ivazlı olarak edinilen değerlerin, kişisel mal gelirlerinin ve edinilmiş malın yerine geçen ikame değerlerin TMK Madde 219 uyarınca edinilmiş mal sayıldığını, bunların katılma alacağı hesabına dahil edileceğini istikrarla kabul etmektedir. Somut bir örnek: eşin evlilik süresince maaşıyla biriktirdiği parayla aldığı daire, sonradan satılıp yerine başka bir taşınmaz alınsa bile ikame ilkesi gereği edinilmiş mal olarak kalır ve tasfiyede diğer eşin katılma alacağına esas teşkil eder.