TMK 234. Madde
(1) Özel hâller gerektirdiği takdirde hesaplanan değer, uygun bir miktarda artırılabilir.
(2) Özellikle sağ kalan eşin geçim koşulları, tarımsal işletmenin alım değeri, ayrıca tarımsal işletme kendisine ait olan eşin yaptığı yatırımlar veya malî durumu özel hâllerden sayılır.
TMK 234. Madde Gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 213 üncü maddesini karşılamaktadır. Maddenin birinci fıkrasıözel hâ l ve koşulların gerektirdiği durumlarda hesaplanan değerin uygun bir miktarda arttırılmasınıöngörmüştür. 45 Maddenin ikinci fıkrasıözel durumlara örnek niteliğinde olmak üzere sağkalan eşin geçim koşulları, tarımsal işletmenin alım değeri, tarımsal işletme kendisine ait olan eşin yaptığıyatırımlar ve bu eşin malî durumlarınısaymıştır. Bunlar göz önünde tutulmak suretiyle hesaplanan değer gerektiğinde uygun bir miktarda artırılabilecektir.
Açıklama
TMK 234. maddesi, tarımsal işletme değerlemesinde hesaplanan değerin özel hâllerin gerektirdiği ölçüde artırılabileceğini düzenlemektedir. Madde özel hâllere örnek vermektedir: sağ kalan eşin geçim koşulları, tarımsal işletmenin alım değeri, işletme sahibi eşin yatırımları ve bu eşin malî durumu bu özel hâller arasında sayılmıştır.
Artırım yetkisi hâkime takdir marjı tanımaktadır. Gelir değerinin katılma alacağını karşılamadığı, ancak sürüm değerine göre hesaplamanın da hakkaniyete aykırı sonuçlar doğuracağı durumlarda hâkim bu boşluğu uygun artırım kararlarıyla doldurabilir. Özellikle sağ kalan eşin temel geçimini tarımsal işletmeden sağlaması hâli, değerin artırılması için güçlü bir gerekçe oluşturur.
Madde, özel hâl kavramını numerus clausus (kapalı liste) biçiminde değil örnek kabilinden saymaktadır; benzer nitelikteki başka ekonomik ve sosyal koşullar da artırım gerekçesi olabilir. Yargıtay, bu yetkinin sınırsız olmadığını ve artırım miktarının hakkaniyetle orantılı biçimde belirlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu madde, tarımsal işletmeler için özelleştirilmiş bir adalet mekanizmasını somutlaştırmaktadır.