TMK 243. Madde
(1) İspat, borçlardan sorumluluk ve paylı mülkün özgülenmesi konularında paylaşmalı mal ayrılığı rejimine ilişkin hükümler uygulanır.
TMK 243. Madde Gerekçesi
Madde seçimlik rejim olarak mal ayrılığında, ispat, borçlardan sorumluluk ve paylımülkün özgülenmesi konularında paylaştırmalımal ayrılığırejimine yoll ama yapmaktadır. Örneğin, bir malın mülkiyetinin tartışmalıolmasıhâ linde, bu malın kendisine ait olduğunu iddia eden eşve ya ona ait olduğu öne sürülen üçüncükişi, bu iddiasınıispatla yükümlüdür. (m.245)
Açıklama
TMK Madde 243, seçimlik rejim olarak benimsenen mal ayrılığında bazı konuların düzenlenmesini paylaşmalı mal ayrılığı rejimine yollama yaparak çözer. Hükme göre ispat, borçlardan sorumluluk ve paylı mülkün özgülenmesi konularında paylaşmalı mal ayrılığı rejimine ilişkin hükümler uygulanır. Bu atıf tekniğiyle kanun koyucu, mal ayrılığı rejiminde aynı kuralları yeniden yazmak yerine, paylaşmalı mal ayrılığı için öngörülen 245, 246 ve 248. madde hükümlerine gönderme yapar. Gerekçe, bu yollamanın amacını açıklarken örnek olarak bir malın mülkiyetinin tartışmalı olması hâlinde, o malın kendisine ait olduğunu iddia eden eşin veya üçüncü kişinin iddiasını ispatla yükümlü olduğunu (m.245) gösterir. Böylece mal ayrılığı rejimi, kendine özgü temel düzenlemeleri (m.242) yanında bu üç konuda paylaşmalı mal ayrılığının yerleşik çözümlerinden yararlanır.
Uygulama mekanizması bakımından bu yollama, üç ayrı alanda somut sonuç doğurur. İspat konusunda, mal ayrılığında da belirli bir malın bir eşe ait olduğunu iddia eden taraf bunu ispatla yükümlüdür; ispatlanamayan mallar 245. madde uyarınca paylı mülkiyette sayılır. Borçlardan sorumluluk konusunda, 246. madde gereği her eş kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumlu olur ve eşler kural olarak birbirlerinin kişisel borçlarından sorumlu tutulmaz. Paylı mülkün özgülenmesi konusunda ise 248. madde devreye girer: rejim sona erdiğinde üstün yararını ispat eden eş, diğerine payının ödeme günündeki karşılığını vererek paylı maldaki malın kendisine verilmesini isteyebilir. Bu üç konu dışında mal ayrılığı kendi hükümlerine tabidir ve paylaşmalı mal ayrılığındaki eşit paylaşım mekanizması mal ayrılığında uygulanmaz; rejimler arasındaki temel fark korunur.
Sonuçları itibarıyla bu hüküm, yasama ekonomisi sağlayarak mal ayrılığı rejiminde tekrar düzenlemeye gerek bırakmaz ve bu üç konuda iki rejim arasında yeknesak bir uygulama doğurur. Yollama sayesinde mal ayrılığı seçen eşler de ispat, borç sorumluluğu ve paylı mülkün özgülenmesi konularında öngörülebilir kurallarla karşılaşır. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi, mal ayrılığı rejiminde mülkiyet uyuşmazlıklarının ve paylı malların özgülenmesinin paylaşmalı mal ayrılığına ilişkin hükümler çerçevesinde çözüleceğini kabul eder. Somut bir örnekle: mal ayrılığı rejimini sözleşmeyle seçen eşlerin boşanmasında, paylı mülkiyetlerindeki bir taşınmaz üzerinde üstün yararı bulunan eş, TMK Madde 243’ün 248. maddeye yaptığı yollama uyarınca diğer eşin payının ödeme günündeki karşılığını ödeyerek taşınmazın kendisine özgülenmesini talep edebilir; mülkiyeti tartışmalı eşyalarda ise ispat yükü iddia eden tarafa düşer.