TMK 248. Madde
(1) Her eş, diğer eşte bulunan mallarını geri alır.
(2) Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi sona erdiğinde, üstün yararı olduğunu ispat eden eş, diğer önlemler yanında, eşine payının ödeme günündeki karşılığını vermek suretiyle paylı mülkiyetteki malın kendisine verilmesini isteyebilir.
TMK 248. Madde Gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 251 inci maddesini karşılamaktadır. Yürürlükteki Kanunda maddeyi karşılayan hüküm yoktur. Madde, paylaşmalımal ayrılığırejimi 48 sona erdiğinde, malların nasıl geri alınacağınıdüzenlemektedir. Bu mal rejiminde ilke olarak her eş, kendi malınımuhafaza eder, malıdiğer eşte bulunuyorsa birinci fıkra ya göre onu geri istemek hakkına sahiptir. Maddenin ikinci fıkrasıyla mal ayrılığırejiminin sona ermesi hâ linde, eşlerin paylımülküolan bir malın, kendisine özgülenmesinde üstün yararıolduğunu ispat eden eş, ödeme günündeki karşılığınıö demek suretiyle bu malın kendisine özgülenmesini isteme hakkına sahip olmaktadır. Böylece madde ile eşlere özgülemede üstün yarar sahibi olduğunu kanıtlamasıkoşuluyla bir tür yasal alım (iştira) hakkıtanınmakta, ayrıca ekonomik değerlerin bölünmeden korunmasıda sağlanmaktadır.
Açıklama
TMK 248. maddesi, paylaşmalı mal ayrılığı rejiminin tasfiyesinde her eşin diğer eşte bulunan kendi mallarını geri alacağını düzenlemektedir. Ayrıca rejim sona erdiğinde üstün yararı olduğunu ispat eden eş, diğer önlemlerin yanında, eşine payının ödeme gücü çerçevesinde karşılık vermek suretiyle paylı malın bölünmeksizin kendisine verilmesini isteyebilir.
Bu düzenleme, edinilmiş mallara katılma rejimindeki malların geri alınması hükmüyle (TMK 226) paralel yapıdadır. Paylaşmalı mal ayrılığında da tasfiyenin ilk aşaması, her eşin diğerinde bulunan kendi mallarını geri almasıdır; ardından paylaşma konusu mallara geçilir.
Paylı malın bölünmeksizin bir eşe verilmesi imkânı, özellikle ortak kullanıma özgülenmiş konut ve ev eşyasının fiziksel olarak bölünmesini önlemeye yönelik pratik bir güvencedir. Üstün yarar ispat edilmeli ve diğer eşin payı ödenmelidir; karşılıksız bir edinim söz konusu değildir. Bu mekanizma, aile yaşantısının devamlılığı açısından kritik öneme sahip varlıkların tasfiyede dağıtılmasını en aza indirmektedir.