TMK 249. Madde
(1) Eşlerden biri diğerine ait olup, paylaştırma dışı kalan bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa; mal rejiminin sona ermesi hâlinde, katkısı oranında hakkaniyete uygun bir bedel ödenmesini isteyebilir.
(2) Aynı istem, paylaştırma dışı kalan malın yerine geçen değerler için de geçerlidir.
TMK 249. Madde Gerekçesi
Maddede eşlere paylaştırma bedeli dışında, kalan mallarda katkısıoranında bedel isteme hakkıtanınmıştır. Böyle bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine ve ya korunmasına hiçkarşılık almadan ya da uygun karşılık almadan katkısıolan eş, mal rejiminin sona ermesi hâ linde, katkısıoranında hakkaniyete uygun karar verme konusunda hâ kimden istemde bulunabilecektir. Hâ kimin hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde genişbir takdir hakkımevcuttur. Maddenin ikinci fıkrası, katkıistenebilecek malın daha önceden elden çıkarılmışolmasıhâ linde, onun yerini alan mal ya da bedel üzerinde de bu istemin ileri sürülebileceğini kabul etmiştir.
Açıklama
TMK 249. maddesi, paylaşmalı mal ayrılığı rejiminde paylaşma dışında kalan bir mala yapılan katkının karşılığını düzenlemektedir. Eşlerden biri, diğerine ait paylaşma dışı kalan bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine ya da korunmasına karşılıksız ya da yetersiz karşılıkla katkıda bulunmuşsa; mal rejimi sona erdiğinde bu katkıdan doğan alacak hakkı vardır. Alacak, tasfiye anındaki değer artışı ya da değer eksilmesine göre belirlenir.
Katkıdan doğan hak, edinilmiş mallara katılma rejimindeki değer artış payı (TMK 227) ile benzer bir yapıya sahiptir; ancak uygulandığı mal kümesi farklıdır. Paylaşmalı mal ayrılığında paylaşım dışında kalan kişisel mallar da dahil olmak üzere her türlü mal üzerindeki katkı bu hüküm çerçevesinde değerlendirilir.
Madde, katkının karşılıksız ya da yetersiz karşılıkla yapılmış olmasını koşul olarak öngörmektedir: tam bedel ödenerek yapılan katkı için bu alacak hakkı doğmaz. Uygulamada katkı, para, emek ya da malvarlığı değeri biçiminde olabilir. Değer artışı hesabında tasfiye anındaki piyasa değeri esas alınır; değer düşmüşse başlangıçtaki katkı miktarı taban kabul edilir.