TMK 256. Madde
(1) Mal ortaklığı rejimi, ortaklık malları ile eşlerin kişisel mallarını kapsar.
TMK 256. Madde Gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 221 inci maddesinden aynen alınmıştır. Maddeye göre mal ortaklığırejimi eşlerin ortaklığa giren malları ile herbirinin kişisel mallarından oluşmaktadır.
Açıklama
TMK Madde 256, mal ortaklığı rejiminin kapsamını belirleyerek, bu rejimin ortaklık malları ile eşlerin kişisel mallarını kapsadığını öngörür. Hüküm, mal ortaklığı bölümünün giriş niteliğindeki temel kuralıdır ve rejimin malvarlığı yapısını iki ana kategoriye ayırır: ortaklık malları ve kişisel mallar. Bu ayrım, sonraki maddelerde ayrıntılandırılır; genel mal ortaklığını TMK m.257, ortaklık türlerini TMK m.258 ve m.259, kişisel malları ise TMK m.260 düzenler. Gerekçeye göre madde İsviçre Medenî Kanununun 221. maddesinden aynen alınmıştır. Mal ortaklığı, TMK m.202’de düzenlenen edinilmiş mallara katılma rejiminden farklı olarak, eşlerin mal rejimi sözleşmesiyle seçebilecekleri (TMK m.203) seçimlik rejimlerden biridir ve ortaklık malvarlığında elbirliği mülkiyetini esas alır.
Uygulama mekanizması bakımından bu madde, mal ortaklığı rejiminin iki malvarlığı kütlesi üzerine kurulu olduğunu ortaya koyar. Ortaklık malları, eşlerin elbirliği mülkiyetiyle birlikte sahip oldukları ve kural olarak birlikte yönettikleri kütleyi oluşturur; bu kütle tasfiyede kural olarak eşit paylaşıma tabidir. Kişisel mallar ise her eşin münhasıran kendisine ait olan, ortaklık paylaşımına girmeyen değerlerden oluşur. Hangi malların hangi kütleye gireceği, mal rejimi sözleşmesinde seçilen ortaklık türüne göre belirlenir; genel mal ortaklığında kişisel sayılanlar dışındaki her şey ortaklığa girerken, sınırlı türlerde ortaklık kapsamı daraltılabilir. Bu kapsam belirlemesi, rejim süresince malların yönetimi, tasarruf yetkisi ve borçlardan sorumluluk bakımından belirleyici olduğundan, maddenin pratik önemi büyüktür.
Yaptırım ve sonuçlar yönünden, bir malın ortaklık malı mı yoksa kişisel mal mı sayılacağı, o mal üzerindeki tasarruf yetkisini ve tasfiyedeki akıbetini belirler; tereddüt hâlinde TMK m.261’deki karine gereği değer ortaklık malı sayılır. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi, mal ortaklığı tasfiyelerinde önce malvarlığı kütlelerinin ayrımını yapmakta, ardından ortaklık mallarını eşler arasında paylaştırmaktadır. Somut bir örnek: mal ortaklığı rejimini seçen eşlerin evlilik boyunca edindiği konut, araç ve birikimler kural olarak ortaklık malı kütlesine girerken, bir eşin münhasıran kişisel kullanımına ayrılmış eşyası kişisel mal kütlesinde kalır; tasfiyede yalnızca ortaklık malları paylaştırılır, kişisel mallar ilgili eşte kalır. Böylece TMK m.256, sonraki tüm hükümlerin uygulanacağı çerçeveyi çizer.