TMK 259. Madde
(1) Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle belirli malvarlığı değerlerini veya türlerini, özellikle taşınmaz malları, bir eşin kazancını, bir meslek veya sanat icrası için kullandığı malları ortaklık dışında tutabilirler.
(2) Aksi sözleşmede öngörülmedikçe bu malların gelirleri ortaklığa dahil değildir.
TMK 259. Madde Gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 224 üncü maddesinden alınmıştır. Maddede eşlerin mal rejimi sözleşmeleriyle genel mal ortaklığı ve edinilmişmallarda ortaklık yerine bazımalvarlığıdeğerlerini ve ya türlerini ortaklık dışında tutmak suretiyle farklıbir 51 mal ortaklığınıkabul edebilecekleri öngörülmüştür. Örneğin eşler belirli tasarruflarını, kazançlarını, meslek ve ya sanat icrasının gerektirdiği malvarlığıdeğerlerinin sözleşmeyle ortaklık rejimi dışında tutabilirler. Maddenin ikinci fıkrasında, eşlerin mal sözleşmesiyle ortaklık dışında tuttuklarımalların gelirlerinin, aksinin kararlaştırılmamışolduğu hâ llerde mal ortaklığına dahil olacağıöngörülmüştür.
Açıklama
TMK Madde 259, mal ortaklığının türlerinden ‘diğer mal ortaklıkları’nı düzenleyerek, eşlerin mal rejimi sözleşmesiyle belirli malvarlığı değerlerini veya türlerini, özellikle taşınmazları, bir eşin kazancını ya da meslek veya sanat icrası için kullandığı malları ortaklık dışında tutabileceklerini öngörür. Hüküm, genel mal ortaklığını düzenleyen TMK m.257 ve edinilmiş mallarda ortaklığı düzenleyen TMK m.258 ile birlikte mal ortaklığı rejiminin sözleşmesel esnekliğini sağlayan üçüncü seçeneği oluşturur. Gerekçeye göre madde İsviçre Medenî Kanununun 224. maddesinden alınmıştır ve eşlere, kanunî tipler dışında kendi ihtiyaçlarına uygun bir ortaklık biçimi kurma serbestisi tanır. Mal rejimi sözleşmesinin TMK m.205 uyarınca noterde düzenleme veya onaylama biçiminde yapılması gerektiğinden, bu sınırlamalar da aynı şekil şartına tabidir.
Uygulama mekanizması bakımından eşler, sözleşmeyle belirli değer veya değer türlerini ortaklık kapsamı dışında bırakarak bu malları kişisel mal niteliğinde tutabilirler. Örneğin eşler, taşınmazlarını, belirli tasarruf ve kazançlarını ya da meslek veya sanat icrasının gerektirdiği üretim araçları, işletme malzemeleri gibi malvarlığı değerlerini ortaklık dışında bırakabilir. Maddenin ikinci fıkrası önemli bir karine getirir: ortaklık dışında tutulan bu malların gelirleri, sözleşmede aksi öngörülmedikçe ortaklığa dahil değildir. Bu düzenleme, asıl mal ortaklık dışında bırakıldığında onun semerelerinin de kural olarak ortaklık dışında kalmasını sağlar; ancak eşler dilerse sözleşmeyle bu gelirleri ortaklığa dahil edebilir. Böylece eşler hem malvarlığının kapsamını hem de gelirlerin akıbetini iradeleriyle şekillendirebilir.
Yaptırım ve sonuçlar yönünden, sözleşmeyle ortaklık dışında bırakılan mallar tasfiyede paylaşıma girmez ve ilgili eşin kişisel malı olarak kalır; bu malların gelirleri de aksi kararlaştırılmadıkça paylaşım dışında tutulur. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi, mal rejimi sözleşmelerinin yorumunda eşlerin iradesini ve sözleşmenin şekil şartlarına uygunluğunu esas almakta, geçerli biçimde ortaklık dışında bırakılan değerleri tasfiye dışında tutmaktadır. Somut bir örnek: eşler, mal rejimi sözleşmesiyle erkeğin doktorluk mesleğini icra ettiği muayenehanenin tıbbî cihazlarını ve bu işten elde ettiği kazancı TMK m.259 uyarınca ortaklık dışında bıraktıklarını kararlaştırırlarsa, tasfiyede bu cihazlar ve kazanç paylaşıma girmez; muayenehaneden doğan gelirler de sözleşmede aksi belirtilmedikçe ortaklık dışında kalır.