TMK 263. Madde
(1) Olağan yönetim dışında kalan konularda eşler, ancak birlikte veya biri diğerinin rızasını almak suretiyle ortaklığı yükümlülük altına sokabilir veya mallarda tasarrufta bulunabilir.
(2) Rızanın bulunmadığını bilmeyen veya bilecek durumda olmayan üçüncü kişiler için bu rıza var sayılır.
(3) Evlilik birliğinin temsiline ilişkin hükümler saklıdır.
TMK 263. Madde Gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 228 inci maddesinden aynen alınmıştır. Madde olağan yönetim dışındaki işlerde eşlerin birlikte hareket etmeleri zorunluluğunu getirmiştir. Birlikte hareket ya eşlerin söz konusu işi birlikte yapmaları ya da tek başına fakat diğerinin rızasınıalmak suretiyle söz konusu olabilir. Diğer eşhaklıbir sebep olmaksızın rızasınıvermekten kaçındığıtakdirde, istemi yapan eşin evlilik birliğinin temsili hükümleri çerçevesinde hâ kime başvuru hakkıvardır. Nitekim, bu husus üçüncüfıkrada saklıtutulmuştur. Maddenin ikinci fıkrasımal ortaklığırejiminde eşlerin birlikte yapmalarızorunlu işlemleri tek başlarına yapmaları nedeniyle iyiniyetli üçüncükişileri korumaktadır. Buna göre üçüncükişiler, tek başına hareket eden eşin yaptığıişleme, diğerinin rızasının bulunmadığınıbilmiyor ve ya iyiniyetli çabasısonucu bilecek durumda bulunuyorsa, böyle bir rızanın varlığıkabul edilip, işlem diğer eş için de bağlayıcısayılacaktır. 52
Açıklama
TMK 263. maddesi, mal ortaklığında olağan yönetim sınırları dışındaki tasarruf işlemlerinin ancak birlikte ya da birinin diğerinin rızasıyla yapılabileceğini düzenlemektedir. Olağanüstü yönetim işlemleri için bu eşin rızası şarttır; rıza alınmaksızın yapılan işlemler hükümsüz olmakla birlikte diğer eşin sonradan onayı geçersiz işlemi geçerli kılabilir.
Olağanüstü yönetim kapsamına giren işlemler arasında taşınmaz devri, ipotek tesisi, önemli tutarlarda borçlanma, kira sözleşmelerinin uzun vadeli yapılması ve benzeri büyük ölçekli işlemler sayılabilir. Bu sınır, somut olayın koşullarına göre değerlendirilir; ortaklığın toplam büyüklüğü ile yapılan işlemin orantısı belirleyici olmaktadır.
Rızası alınmayan eşin iptal hakkı, üçüncü kişinin iyiniyetiyle sınırlı biçimde korunabilir. Eşlerden birinin ortaklık malı üzerinde tek başına yaptığı olağanüstü tasarruf işlemi hükümsüz olmakla birlikte, bu işlemle hak kazanmış iyiniyetli üçüncü kişinin korunması gerekeceğinden uygulamada güç durumlar ortaya çıkabilmektedir. Yargıtay, rızasız işlemlerde iyiniyet değerlendirmesini katı ölçütlerle yapmaktadır.