TMK 264. Madde
(1) Eşlerden biri, diğerinin rızasıyla ortaklık mallarını kullanarak, tek başına bir meslek veya sanat icra ederse, bu meslek veya sanata ilişkin bütün hukukî işlemleri yapabilir.
TMK 264. Madde Gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 229 uncu maddesinden aynen alınmıştır. Maddede eşlerden birinin, diğerinin rızasınıalmak koşuluyla ortaklığa dahil mallarıkullanmak suretiyle bir meslek ya da sanatıicra ettiğinde, bu meslek ve ya sanatın gerektirdiği tüm hukukî işlemleri tek başına yapabileceği kabul edilmiştir. Söz konusu rıza açık olabileceği gibi eşin faaliyetine ses çıkarmamak suretiyle örtülüde olabilir. Bu hâ lde eş, hukuk güvenliğinin bir gereği olarak, örneğin işlettiği bir işletmenin amaç ve konusunun gerektirdiği işlemleri tek başına yapma ya yetkilidir. Mehazın Almanca metninde bu maddeyi karşılayan 229 uncu maddede “ortaklık mallarıaracılığıyla” ifadesi kullanılmıştır. Bunun yerine “ortaklık mallarınıkullanarak” ifadesi tercih edilmiştir. Bu ifade sadece ortaklık mallarının kullanılmasınıdeğil, ortaklık mallarının sağladığıdiğer olanaklarıkullanmayıda kapsar.
Açıklama
TMK 264. maddesi, eşlerden birinin diğerinin rızasıyla ortaklık mallarını kullanarak tek başına meslek ya da sanat icra etmesi hâlinde, bu eşin söz konusu meslek veya sanata ilişkin tüm hukuki işlemleri yapabileceğini düzenlemektedir.
Bu hüküm, meslek ya da sanat icrasının birlikte yönetim ilkesinden ayrık tutulmasına ilişkin pratik bir istisnayı ortaya koymaktadır. Birlikte yönetim yükümlülüğü, gündelik ticari ya da mesleki işlemlerde uygulanamaz derecede hantal sonuçlar doğurabilirdi. Diğer eşin bir kez rızasını vermesi yeterliyse, bu rıza verilen meslek ya da sanat alanındaki tüm olağan işlemleri kapsayan genel bir yetkilendirme işlevi görür.
Rızanın kapsamı, açıkça belirlenmemiş durumlarda mesleğin olağan gereklerine göre yorumlanır. İcra edilen meslek ya da sanatın niteliği dışına çıkan büyük risk ya da borçlanma işlemleri için ayrıca rıza alınması gerekebilir. Bu madde, aile birliğinin ekonomik faaliyetine işlevsellik kazandıran ve olağan iş hayatının akışını engelleyen gereksiz engellerden kurtaran bir düzenlemedir.