TMK 28. Madde

(1) Kişilik, çocuğun sağ olarak tamamıyla doğduğu anda başlar ve ölümle sona erer.

(2) Çocuk hak ehliyetini, sağ doğmak koşuluyla, ana rahmine düştüğü andan başlayarak elde eder.

Açıklama

TMK Madde 28, kişiliğin başlangıcını ve sona ermesini belirleyen temel hükümdür. Buna göre kişilik, çocuğun sağ olarak tamamıyla doğduğu anda başlar ve ölümle son bulur. İkinci fıkra ise cenine, sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan itibaren hak ehliyeti tanıyarak şarta bağlı bir koruma getirir. Bu düzenleme, hak ehliyetini düzenleyen TMK Madde 8 ile birlikte kişiler hukukunun çatısını kurar; doğum ve ölümün ispatını gösteren TMK Madde 30, sağ olmanın ispatına ilişkin TMK Madde 29 ve ölüm karinesini düzenleyen TMK Madde 31 bu maddeden doğan belirsizlikleri tamamlar.

Kişiliğin başlaması için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi aranır: çocuğun tam olarak doğmuş, yani anne bedeninden tamamen ayrılmış olması ve bu ayrılma anında sağ bulunması. Sağ doğum, kısa bir an için dahi olsa yaşam belirtisinin varlığıyla gerçekleşir. Cenin bakımından getirilen koşula bağlı ehliyet ise özellikle miras hukukunda işlev görür; gebe kalınmış ancak henüz doğmamış çocuk, mirasbırakanın ölümü anında cenin durumundaysa sağ doğması kaydıyla mirasçı olabilir. Bu nedenle tereke paylaşımı, ceninin doğumuna kadar TMK hükümleri uyarınca ertelenebilir ve doğacak çocuğun payı saklı tutulur.

Sağ doğmayan, yani ölü doğan çocuk hiç kişilik kazanmamış sayılır ve kendisine bağlanan koşullu haklar geçmişe etkili olarak ortadan kalkar. Yargıtay uygulamasında, miras payının belirlenmesinde ceninin sağ doğup doğmadığının esas alındığı, ölü doğum hâlinde bu çocuğun mirasçı sayılmadığı kabul edilir. Somut bir örnek olarak, babanın ölümü sırasında anne hamileyse, tereke hemen paylaşılmaz; çocuk sağ doğarsa TMK Madde 28 uyarınca babanın ölümü anına geri giderek mirasçı olur ve payını alır, ölü doğarsa hiç doğmamış kabul edilerek miras diğer mirasçılar arasında yeniden hesaplanır. Bu mekanizma, doğmamış çocuğun haklarını güvence altına alır.