TMK 284. Madde
(1) Soybağına ilişkin davalarda, aşağıdaki kurallar saklı kalmak kaydıyla Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu uygulanır:
1. Hâkim maddî olguları re’sen araştırır ve kanıtları serbestçe takdir eder.
2. Taraflar ve üçüncü kişiler, soybağının belirlenmesinde zorunlu olan ve sağlıkları yönünden tehlike yaratmayan araştırma ve incelemelere rıza göstermekle yükümlüdürler. Davalı, hâkimin öngördüğü araştırma ve incelemeye rıza göstermezse, hâkim, durum ve koşullara göre bundan beklenen sonucu, onun aleyhine doğmuş sayabilir.
TMK 284. Madde Gerekçesi
Bu hüküm de, kamu düzeni ile yakından ilgili olan soybağıdavalarının yargıl ama usulükonusunda özel hükümler koymak ihtiyacınıhisseden İsviçre Medenî Kanununun 1976 tarihli değişikliğinden (m.254) esinlenilerek kaleme alınmıştır. Maddede, soybağıdavalarındaki yargıl ama usulünün prensip olarak Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa tâbi kılınması, ancak bu davaların özelliği gereği, iki hususun özel olarak düzenlenmesi uygun görülmüştür. Böylece, hâkimin, soybağıdavalarında, maddîolgularıre’sen araştıracağı ve kanıtlarıserbestçe değerlendireceği (takdir edeceği) ve taraflar ile üçüncükişilerin, soybağının belirlenmesi için zorunlu olan ve sağlıklarıyönünden tehlike yaratmayan araştırma ve incelemelere katılmakla zorunlu olduklarıhususu, bir kanun hükmü olarak kurallaştırılmak istenmiştir. Ayrıca maddede, davalının, hâkimin öngördüğüaraştırma ve incelemeye rıza göstermediği durumlarda, hâkimin durum ve koşullara göre beklenen sonucun, davalıaleyhine doğmuşsayabileceği öngörülmüştür. İKİNCİAYIRIM KOCANIN BABALIĞI 57 İkinci Ayırımın başlığı, çocuk ile soybağıilişkisi kurulan kişinin, çocuğu doğuran kadınla evli olan kişi olmasıhâline işaret etmek üzere “Kocanın Babalığı” olarak belirlenmiştir. Bu Ayırımda, çocuğu doğuran kadınla evli olan ya da evliliği sona ermişbulunan kişinin çocuk ile olan soybağı düzenlenmektedir. Bu Ayırıma isabet eden bazıhükümler taşıyan yürürlükteki Kanunun Birinci Faslının başlığı “Nesebin Sıhhati”dir. Getirilen düzenlemede ise, soybağıhukuken kurulmuş ve tespit edilmişolan çocuğun “nesebi”nin “sıhhatli olmaması” yani “gayrisahih olması” ihtimali mevcut değildir. Söz konusu başlığı, bu açıdan da, getirilmek istenen yeni düzenlemeye uygundur.
