TMK 442. Madde
(1) Yeteri kadar güven verici olmayan yatırımlar, güvenli yatırımlara dönüştürülür.
(2) Dönüştürme işleminin uygun zamanda ve vesayet altındaki kişinin menfaati gözetilerek yapılması gerekir.
TMK 442. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 386 ncı maddesini karşılamaktadır. Kaynak Kanunun 402 nci maddesiyle paralellik sağlamak üzere yeniden kaleme alınarak iki fıkra hâ linde düzenlenmiştir. 86
Açıklama
TMK Madde 442, vesayet altındaki kişinin malvarlığında bulunan ve yeterince güven vermeyen yatırımların güvenli yatırımlara dönüştürülmesini düzenler; hüküm yürürlükten kalkan 743 sayılı Kanun’un 386. maddesinin karşılığı olup, İsviçre Medeni Kanunu’nun 402. maddesiyle paralellik sağlanarak iki fıkra hâlinde yeniden kaleme alınmıştır. Maddenin amacı, korunan kişinin servetinin riskli, spekülatif veya değer kaybetme tehlikesi taşıyan araçlarda tutulmasını engellemek ve malvarlığını koruyucu bir yatırım politikasına yöneltmektir. Düzenleme, paraların millî bir bankaya yatırılmasını veya Hazine menkul kıymetlerine çevrilmesini öngören m.441 ile bütünlük arz eder; ayrıca değerli şeylerin saklanmasına ilişkin m.439 ve malvarlığının defterinin tutulmasını düzenleyen m.438 ile birlikte vesayet malvarlığının güvenli yönetimi sistemini tamamlar.
Maddenin uygulanmasında vasi, vesayet altındaki kişinin mevcut yatırımlarını gözden geçirmek ve yeterince güven verici olmayanları, yani anaparanın korunması bakımından risk taşıyanları belirlemekle yükümlüdür. Bu tür yatırımlar güvenli yatırımlara, tipik olarak m.441’de gösterilen millî banka mevduatına veya Hazine menkul kıymetlerine dönüştürülür. İkinci fıkra, dönüştürmenin gelişigüzel değil, uygun zamanda ve vesayet altındaki kişinin menfaati gözetilerek yapılmasını şart koşar; bu, vasinin piyasa koşullarını değerlendirerek değerin gereksiz yere düşeceği bir anda aceleyle satış yapmamasını, ancak riskin sürmesine de göz yummamasını gerektiren dengeli bir yükümlülüktür. Vasi, dönüştürme işlemlerini vesayet makamının gözetimi altında yürütür ve önemli nitelikteki işlemlerde m.462 uyarınca makamın iznine başvurur.
Vasinin riskli yatırımları zamanında güvenli araçlara dönüştürmemesi ve bu yüzden malvarlığının değer kaybetmesi, vasinin özen yükümlülüğünün ihlali olup TMK m.466-467 uyarınca doğan zarardan sorumlu tutulmasına yol açar; menfaate aykırı veya zamansız dönüştürmeden doğan zararlar da aynı şekilde vasiden istenebilir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, vasinin vesayet malvarlığını yönetirken basiretli bir yöneticinin özenini göstermesi gerektiğini ve riskli yatırımların korunması yönünde tedbir alınmamasının sorumluluk doğurduğunu kabul etmektedir. Somut bir örnek vermek gerekirse: kısıtlı bir kişinin malvarlığında değeri sürekli dalgalanan ve yüksek risk taşıyan şirket hisseleri bulunuyorsa, vasi bunları uygun bir zamanda elden çıkararak Hazine tahviline veya güvenli mevduata dönüştürmelidir. Piyasanın dibe vurduğu bir anda aceleyle satış yaparak zarara yol açarsa, menfaat gözetme koşuluna aykırı davrandığı için sorumlu olur.