TMK 449. Madde

(1) Vesayet altındaki kişi adına kefil olmak, vakıf kurmak ve önemli bağışlarda bulunmak yasaktır.

Açıklama

TMK Madde 449, vasinin vesayet altındaki kişi adına yapamayacağı işlemleri, yani yasak işlemleri düzenler. Maddeye göre vesayet altındaki kişi adına kefil olmak, vakıf kurmak ve önemli bağışlarda bulunmak yasaktır. Bu üç işlem, vesayet altındaki kişinin malvarlığını karşılıksız veya yüksek riskle azaltma tehlikesi taşıdığından kesin olarak yasaklanmıştır; vasi, vesayet makamının izniyle dahi bu işlemleri yapamaz. Maddenin gerekçesinde, eski 392. maddede vasinin hiçbir bağış yapamayacağı öngörülmüşken, yeni düzenlemede yasağın yalnızca önemli bağışlarla sınırlandırıldığı belirtilir; böylece âdet gereği yapılan küçük ve mutat bağışlar yasak kapsamı dışında bırakılmıştır. Bu hüküm, vasinin genel temsil yetkisini düzenleyen TMK m.448 ile vesayet makamının iznine tabi işlemleri düzenleyen TMK m.462 hükümlerine getirilmiş mutlak bir sınırlamadır.

Uygulamada yasak işlemler, izinle aşılabilen işlemlerden farklıdır; vesayet makamının veya denetim makamının onayıyla dahi geçerli hâle getirilemezler. Kefalet, vesayet altındaki kişiyi başkasının borcundan sorumlu kılarak malvarlığını karşılıksız bir riske sokar; bu nedenle korunan kişi adına kefil olunamaz. Vakıf kurmak, malvarlığının önemli bir bölümünün belirli bir amaca özgülenerek kişinin elinden çıkmasına yol açtığından yasaktır. Önemli bağışlar ise karşılıksız kazandırma niteliğiyle malvarlığını azalttığından yasak kapsamındadır; ancak gelenek ve görgü kurallarına uygun, kişinin ekonomik durumuyla orantılı küçük hediyeler önemli bağış sayılmaz ve bu yasağın dışında kalır. Önemlilik ölçütü, bağışın korunan kişinin malvarlığına oranı ve niteliği göz önünde tutularak somut olayda değerlendirilir. Bu sınırlamalar, vesayet kurumunun korunan kişinin ekonomik geleceğini güvence altına alma amacının doğal bir sonucudur.

Yasak kapsamına giren bir işlemin yapılması hâlinde işlem geçersizdir ve korunan kişiyi bağlamaz; vasi, bu işlemi yaparak korunan kişiye zarar vermişse doğan zarardan TMK m.467 uyarınca kişisel olarak sorumlu olur ve TMK m.483 uyarınca azli gündeme gelebilir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, vasinin korunan kişi adına kefil olamayacağını, vakıf kuramayacağını ve önemli bağışta bulunamayacağını, bu nitelikteki işlemlerin vesayet makamı izniyle dahi geçerlilik kazanamayacağını vurgulamaktadır. Somut bir örnek vermek gerekirse: vesayet altındaki bir kişinin malvarlığından, bir yakınının banka kredisine kefil olunması istendiğinde vasi bu işlemi yapamaz; yaparsa kefalet geçersizdir ve banka, korunan kişinin malvarlığına başvuramaz. Buna karşılık korunan kişinin bir yakınının doğum gününde mütevazı bir hediye alınması, önemli bağış sayılmadığından yasak kapsamı dışındadır ve geçerlidir.