TMK 464. Madde

(1) Vesayet makamı, vasinin belli dönemlerde vereceği rapor ve hesapları inceler; gerekli gördüğü hâllerde bunların tamamlanması veya düzeltilmesini ister.

(2) Vesayet makamı, rapor ve hesapları kabul veya reddeder; gerektiğinde vesayet altındaki kişinin menfaatini korumak için uygun önlemleri alır.

Açıklama

TMK Madde 464, vesayet makamının vasi üzerindeki mali denetimini düzenler. Birinci fıkraya göre vesayet makamı, vasinin belli dönemlerde vereceği rapor ve hesapları inceler; gerekli gördüğü hâllerde bunların tamamlanmasını veya düzeltilmesini ister. İkinci fıkraya göre vesayet makamı, rapor ve hesapları kabul veya reddeder; gerektiğinde vesayet altındaki kişinin menfaatini korumak için uygun önlemleri alır. Vesayet makamı, vesayet işlerinde görevli sulh hukuk mahkemesidir (TMK m.397). Bu hüküm, vasinin rapor ve hesap verme yükümlülüğünü düzenleyen TMK m.468 öncesi hükümlerle ve vasinin özen yükümünü kuran TMK m.466 ile birlikte değerlendirilir. Madde gerekçesi, eski 407. maddedeki sulh mahkemesi deyiminin vesayet makamı olarak değiştirildiğini, ancak içerik bakımından bir hüküm değişikliği yapılmadığını belirtir.

Vasi, görevi süresince vesayet altındaki kişinin malvarlığını yönetir ve bu yönetimin hesabını düzenli aralıklarla vesayet makamına sunar. Uygulamada vasi, kural olarak yılda bir kez veya vesayet makamının belirleyeceği dönemlerde malvarlığının gelir-gider durumunu gösteren hesap ile faaliyetini anlatan raporu mahkemeye verir. Vesayet makamı bu belgeleri yalnızca biçimsel olarak değil, içerik bakımından da denetler; harcamaların yerinde olup olmadığını, malvarlığının korunup nemalandırıldığını araştırır. Eksik veya hatalı bulduğu rapor ve hesapların tamamlanmasını ya da düzeltilmesini ister. Denetim sonucunda rapor ve hesapları ya kabul eder ya da reddeder; reddetmesi vasinin yönetiminde aksaklık bulunduğunu gösterir ve sorumluluğun tartışılmasına zemin hazırlar. Gerektiğinde vesayet altındaki kişinin menfaatini korumak için vasiyi uyarma, ek güvence isteme veya ağır hâllerde vasiyi görevden alma gibi önlemler alabilir.

Rapor ve hesabın reddi, vasinin TMK m.467 uyarınca kusur sorumluluğunun ileri sürülmesi bakımından önemli bir dayanaktır; çünkü kötü yönetim bu inceleme sırasında ortaya çıkar. Yargıtay ilgili hukuk dairesi, vesayet makamının hesap denetimini gereği gibi yapmaması hâlinde dahi vesayet altındaki kişinin uğradığı zarardan Devletin TMK m.468 uyarınca sorumlu tutulabileceğini kabul etmektedir. Somut bir örnek: vasi yıllık hesabında büyük bir harcamayı belgesiz göstermiş veya kira gelirlerini eksik bildirmişse, vesayet makamı hesabı reddederek eksikliğin giderilmesini ister, gerekirse vasiden teminat alır ya da vasiyi değiştirir ve vesayet altındaki kişinin malvarlığını korur. TMK Madde 464 böylece vesayet yönetiminin saydamlığını ve denetlenebilirliğini güvence altına alır.