TMK 465. Madde
(1) Kanunen gerektiği hâlde vasinin yetkili vesayet dairelerinin iznini almadan yapmış olduğu işlemler, vesayet altındaki kişinin vasinin izni olmaksızın yaptığı işlem hükmündedir.
TMK 465. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 408 inci maddesini karşılamaktadır. Yürürlükteki madde sulh mahkemesinin izni alınmadan yapılan tasarrufların hukuksal durumunu düzenlemiştir. Maddenin aslıolan İsviçre MedenîKanununun 424 üncümaddesi göz önünde tutularak, madde, asliye mahkemesinin (denetim makamının) izninin bulunmamasıhâlini de kapsayacak şekilde kaleme alınmışve yetkili vesayet dairelerinin iznini almadan yapılan işlemlerin hukuksal durumu belirlenmiştir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 465. maddesi, vasinin kanunen zorunlu olan vesayet dairesi iznini almaksızın yaptığı işlemlerin hukuki sonucunu düzenlemektedir. Maddeye göre bu işlemler, vesayet altındaki kişinin yasal temsilcisi olan vasinin izni olmaksızın yaptığı işlem hükmündedir; yani sınırlı ehliyetsizin tek başına yaptığı işlem gibi değerlendirilir ve askıda hükümsüzdür.
Bu düzenlemenin temel mantığı, izin gerekliliklerini etkili kılmaktır. TMK 462 ve 463 kapsamında belirlenen önemli işlemlerde vesayet veya denetim makamının izni aranır. Vasi bu izni almadan işlem yaparsa, işlem kendiliğinden geçersiz olmaz; vesayet altındaki kişinin —ergin olduğunda ya da vasisi değiştiğinde— icazet vermesiyle geçerlilik kazanabilir. Üçüncü kişi ise işlemin izinsiz yapıldığını biliyorsa iyiniyet korumasından yararlanamaz. Tapu ve benzeri sicillere yansıyan işlemlerde sicil kaydı tek başına geçerlilik sağlamaz.
Uygulamada en sık karşılaşılan durum, izinsiz yapılan taşınmaz satışı veya rehnidir. Bu tür işlemlerde tapu devri gerçekleşmiş olsa da, vesayet makamı izninin bulunmaması işlemi askıda bırakır. Yargıtay yerleşik içtihadı, TMK 465’in lafzını ve amacını birlikte değerlendirerek izinsiz yapılan tasarrufları “icazete bağlı işlem” olarak nitelendirmekte; icazet verilmediği takdirde işlemin baştan itibaren geçersiz sayılacağını kabul etmektedir. Bu yaklaşım, vesayet altındaki kişinin malvarlığını üçüncü kişilerin kötü niyetli işlemlerine karşı güvence altına alır.