TMK 474. Madde
(1) Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı yüzünden kısıtlanmış olan kişi üzerindeki vesayetin kaldırılmasına, ancak kısıtlama sebebinin ortadan kalkmış olduğunun resmî sağlık kurulu raporu ile belirlenmesi hâlinde karar verilebilir.
(2) 3. Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetimde
TMK 474. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 418 inci maddesini karşılamaktadır. Maddeye açıklık getirmesi bakımından görüşüne başvurulacak olan bilirkişinin resmîsağlık kurulu olmasıgereğine işaret edilmiştir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 474. maddesi, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle kısıtlanmış kişinin vesayetinin kaldırılabilmesi için kısıtlama sebebinin ortadan kalktığının resmî sağlık kurulu raporu ile belirlenmesi şartını öngörmektedir. Tıbbi belirleme olmaksızın kaldırma kararı verilemez; mahkeme bu konuda takdir yetkisini sağlık kurulu raporuyla sınırlı biçimde kullanır.
Resmî sağlık kurulu raporu, devlet hastanesi bünyesindeki en az iki uzman hekimden oluşan sağlık kurulunca düzenlenir; özel kurum raporları tek başına yeterli değildir. Rapor; mevcut ruh sağlığı durumunu, kısıtlama sebebinin ortadan kalktığını ve kişinin işlerini bağımsız biçimde yönetme kapasitesini kazandığını açıkça ortaya koymalıdır. Mahkeme, raporla bağlı olmamakla birlikte, aksi kanaate ulaşmak için somut gerekçe göstermek ve çelişkili rapora itibar etmemek zorundadır.
Kısıtlılık sebebinin kısmen ortadan kalktığı durumlarda —örneğin tedaviyle stabilize olmuş ancak tam iyileşme sağlanamamış hallerde— mahkeme vesayeti kaldırmak yerine kayyımlık veya yasal danışmanlık gibi daha hafif önlemlere geçiş yapabilir. Bu seçenek, BM Engelli Hakları Sözleşmesi m.12 ile uyumlu “orantılı koruma” anlayışını yansıtır. Yargıtay, raporun usulüne uygun alınıp alınmadığını, raporun tarihi ve geçerliliğini titizlikle denetlemekte; yetersiz raporlara dayanan kaldırma kararlarını bozmaktadır.