TMK 476. Madde

(1) Kendi isteğiyle kısıtlanmış olan kişi üzerindeki vesayetin kaldırılması, kısıtlamayı gerektiren sebebin ortadan kalkmasına bağlıdır.

Açıklama

TMK Madde 476, kendi isteğiyle kısıtlanmış olan kişi üzerindeki vesayetin kaldırılmasını düzenler. Hükme göre, kendi istemiyle kısıtlanan kişi üzerindeki vesayetin kaldırılması, kısıtlamayı gerektiren sebebin ortadan kalkmasına bağlıdır. İsteğe bağlı kısıtlama, yaşlılık, sakatlık, deneyimsizlik veya ağır hastalık gibi nedenlerle işlerini gereği gibi yönetemeyeceğini düşünen ergin bir kişinin kendi talebiyle vesayet altına alınmasıdır ve bu kurum TMK Madde 408’de düzenlenmiştir. Bu madde ise söz konusu kısıtlamanın hangi koşulla kaldırılabileceğini ortaya koyar. Maddenin gerekçesinde, eski Kanunun 420. maddesini karşıladığı, yalnızca dilin arılaştırıldığı ve hüküm değişikliği içermediği belirtilmektedir. Böylece isteğe bağlı kısıtlamanın sona ermesi açık bir kurala bağlanmıştır.

Uygulama mekanizması bakımından buradaki temel ölçüt, kısıtlamayı gerektiren sebebin gerçekten ortadan kalkmış olmasıdır. Kişi kendi isteğiyle kısıtlanmış olsa bile, vesayet yalnızca onun talebiyle değil, kısıtlama nedeninin ortadan kalktığının ortaya konmasıyla son bulur. Örneğin ağır hastalığı nedeniyle kendi istemiyle kısıtlanan kişi iyileşmiş ve işlerini yeniden yürütebilecek duruma gelmişse, sebep ortadan kalkmış sayılır. Kısıtlı, ergin olduğu için, vesayetin kaldırılması istemini TMK Madde 472’nin üçüncü fıkrası uyarınca bizzat vesayet makamına yöneltebilir. Vesayet makamı, sebebin ortadan kalkıp kalkmadığını, gerektiğinde tanık dinleyerek, sosyal inceleme yaptırarak veya sağlık durumunu araştırarak değerlendirir ve sonucuna göre vesayetin kaldırılmasına karar verir. Sadece kişinin pişmanlığı veya fikir değiştirmesi tek başına yeterli sayılmaz.

Kısıtlama sebebi ortadan kalkmadan vesayetin kaldırılması mümkün olmadığı gibi, sebep ortadan kalktığında vesayet makamının kaldırma kararı vermesi de zorunludur; aksi hâlde kişinin fiil ehliyeti haksız yere sınırlanmaya devam eder. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi kararlarında, vesayetin kaldırılması istemlerinde kısıtlamayı gerektiren sebebin devam edip etmediğinin titizlikle araştırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Somut bir örnek vermek gerekirse: ileri yaşı ve görme kaybı nedeniyle işlerini yönetemeyeceğini düşünerek kendi isteğiyle kısıtlanan bir kişi, başarılı bir göz ameliyatı sonrası sağlığına kavuşur ve işlerini yeniden yürütecek duruma gelirse, kısıtlama sebebi ortadan kalktığından vesayetin kaldırılmasını isteyebilir. Vesayet makamı bu durumda iyileşmeyi belgeleyen verileri inceleyerek vesayete son verir.