TMK 489. Madde
(1) Görevi sona eren vasi, yönetimle ilgili son raporu ve kesin hesabı vesayet makamına vermekle yükümlü olduğu gibi; malvarlığını vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye teslim edilmek üzere hazır bulundurmak zorundadır.
TMK 489. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 433 üncümaddesini karşılamaktadır. Arılaştırılmak ve “sulh hâkimi” yerine “vesayet makamı” deyimi kullanılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Açıklama
TMK Madde 489, görevi sona eren vasinin iki temel yükümlülüğünü düzenler: yönetimle ilgili son raporu ve kesin hesabı vesayet makamına vermek ile malvarlığını teslime hazır bulundurmak. Hükme göre vasi, son raporu ve kesin hesabı sunmakla yükümlü olduğu gibi, vesayet altındaki kişinin malvarlığını ona, mirasçılarına veya yeni vasiye teslim edilmek üzere hazır tutmak zorundadır. Bu düzenleme, hesabın incelenmesini öngören TMK m.490 ve görevin sona erdirilmesini düzenleyen TMK m.491 ile birlikte vesayetin tasfiye aşamasını oluşturur. Gerekçe, maddenin eski Kanun’un 433. maddesini karşıladığını, dilin arılaştırıldığını ve ‘sulh hâkimi’ yerine ‘vesayet makamı’ deyiminin kullanıldığını, hüküm değişikliği olmadığını belirtir.
Hükmün getirdiği yükümlülükler, vasinin görevi boyunca üstlendiği malvarlığı yönetimine ilişkin hesap verme borcunun zorunlu bir sonucudur. Son rapor, vasinin görev döneminde vesayet altındaki kişinin kişiliği ve malvarlığı bakımından yaptığı işlemlerin özetini içerir; kesin hesap ise gelir, gider ve malvarlığındaki değişimlerin belgelere dayalı dökümünü ortaya koyar. Malvarlığını teslime hazır bulundurma yükümlülüğü, görevin sona ermesiyle birlikte korunan kişinin mallarına yeniden serbestçe tasarruf edebilmesini güvence altına alır. Bu yükümlülükler, TMK m.466 ve devamındaki vasinin özen ve hesap verme borçlarının doğal uzantısıdır; vasinin görevi vesayetin kaldırılması, kişinin ergin olması, ölümü veya vasinin değiştirilmesi gibi sebeplerle sona erse de bu borçlar varlığını sürdürür.
Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, vasinin tazminat sorumluluğunu doğurur ve ayrıca görevden kaynaklanan kişisel sorumluluğa yol açar. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, kesin hesabını ve son raporunu vermeyen ya da malvarlığını teslimden kaçınan vasinin, bu davranışından doğan zararlardan sorumlu tutulacağını kabul etmektedir. Somut bir örnek: vesayet altındaki kişi ergin olduğunda, eski vasi bankadaki vesayet hesabını ve taşınır malları teslime hazır tutmaz, son hesabı da sunmaktan kaçınırsa, vesayet makamı TMK Madde 489 uyarınca bu yükümlülükleri yerine getirmesini ister; vasi direnirse hem hesabın yargısal yoldan tespiti hem de gecikmeden doğan zararlar için tazminat gündeme gelir. Böylece hüküm, vesayetin düzenli biçimde tasfiyesini ve korunan kişinin mallarına kavuşmasını sağlar.