TMK 490. Madde

(1) Son rapor ve kesin hesap belli zamanlarda verilen rapor ve hesaplar gibi vesayet makamı tarafından incelenir ve onaylanır.

Açıklama

TMK Madde 490, vesayetin sona ermesi sürecinde vasinin sunduğu son rapor ile kesin hesabın denetimini düzenleyen hükümdür ve vesayet makamının görevli olduğu rapor ve hesap inceleme düzenini tamamlar. Hükme göre, son rapor ve kesin hesap, belli zamanlarda verilen rapor ve hesaplar gibi vesayet makamı tarafından incelenir ve onaylanır. Vesayet makamı, kural olarak sulh hukuk mahkemesidir. Bu inceleme ve onay, vesayet süresince vasinin yürüttüğü malvarlığı yönetiminin son aşamada denetlenmesini, vasinin hesabının doğruluğunun ve vesayet altındaki kişinin menfaatlerinin korunup korunmadığının resmî makamca teyit edilmesini sağlar. Hüküm eski Kanunun 434. maddesini karşılamakta olup arılaştırılarak ve eski metindeki sulh hâkimi deyimi yerine vesayet makamı kavramı kullanılarak yeniden kaleme alınmış, esasa ilişkin bir değişiklik getirilmemiştir.

Hükmün işleyişi, vesayet süresince periyodik olarak yürütülen denetim mantığının sona erme aşamasına taşınmasına dayanır. Vasi, görevi boyunca belli zamanlarda rapor ve hesap vermekle yükümlüdür ve bunlar vesayet makamınca incelenir; vesayetin sona ermesiyle birlikte vasi, görevinin tamamına ilişkin son raporu ve bütün dönemi kapsayan kesin hesabı sunar. Madde, bu son belgelerin de tıpkı ara dönem rapor ve hesapları gibi aynı titizlikle inceleneceğini ve onaylanacağını açıkça belirtir. Vesayet makamı bu incelemede hesabın kalemlerini değerlendirir, vasinin işlemlerinin vesayet altındaki kişinin yararına uygun olup olmadığını gözden geçirir ve eksiklik veya hata tespit ederse bunların giderilmesini ister. Onay, ancak hesabın ve raporun usule ve menfaate uygun bulunması hâlinde verilir.

Hükmün sonuçsal etkisi, kesin hesabın vesayet makamınca onaylanmasının ardından bu hesabın ilgilisine tebliğ edilmesiyle TMK m.492 anlamındaki sorumluluk zamanaşımının işlemeye başlamasıdır; böylece denetim ile sorumluluk rejimi birbirine bağlanır. Yargıtay içtihadı, kesin hesabın vesayet makamınca incelenip onaylanmadan ve usulüne uygun tebliğ edilmeden vasinin ibra edilmiş sayılamayacağını, bu denetim aşamasının atlanamayacağını kabul etmektedir. Somut bir örnek vermek gerekirse: kısıtlının ergin olmasıyla vesayet sona erdiğinde vasi, tüm dönemi kapsayan kesin hesabı ve son raporu sulh hukuk mahkemesine sunar; mahkeme bu hesabı inceler, örneğin kısıtlı adına yapılan harcamaların belgelerini denetler ve uygun bulursa onaylar. Bu onayın ardından kesin hesap eski kısıtlıya tebliğ edilir ve onun vasiye karşı tazminat davası açabileceği bir yıllık süre bu tebliğle başlar.