TMK 491. Madde
(1) Son rapor ve kesin hesap onaylandıktan ve malvarlığı vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye teslim edildikten sonra, vesayet makamı vasinin görevinin sona erdiğine karar verir.
(2) Vesayet makamı, son rapor ve kesin hesabın onaylanması veya reddi konusundaki kararı ile birlikte kesin hesabı vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye, tazminat davası açma hakları bulunduğunu da belirtmek suretiyle tebliğ eder. Bu tebliğde vasinin görevine son verildiği de belirtilir.
TMK 491. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 435 inci maddesini karşılamaktadır. Maddenin kenar başlığıİsviçre MedenîKanununun 453 üncümaddesine uygun olarak “Vasinin görevine son verilmesi” şeklinde değiştirilmiştir. Madde arılaştırılmak suretiyle kaleme alınmıştır. Maddedeki “sulh hâkimi” deyimi yerine “vesayet makamı” deyimi kullanılmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Açıklama
TMK Madde 491, vasinin görevinin resmen sona erdirilmesi işlemini ve bununla birlikte yapılacak tebligatı düzenler. Hükme göre vesayet makamı, son rapor ve kesin hesap onaylandıktan ve malvarlığı vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye teslim edildikten sonra vasinin görevinin sona erdiğine karar verir. Bu düzenleme, kesin hesap ve teslim yükümlülüğünü öngören TMK m.489 ile rapor ve hesabın incelenmesini düzenleyen TMK m.490’ın doğal devamıdır. Gerekçe, maddenin eski Kanun’un 435. maddesini karşıladığını, kenar başlığının İsviçre Medenî Kanunu’na uygun olarak değiştirildiğini ve ‘sulh hâkimi’ yerine ‘vesayet makamı’ deyiminin kullanıldığını belirtir; esasa ilişkin bir değişiklik yapılmamıştır.
Hükmün ikinci fıkrası, görevin sona ermesi kararının yalnızca bir formaliteden ibaret olmadığını, aynı zamanda tazminat davası haklarının korunmasına hizmet eden bir bildirim işlevi taşıdığını ortaya koyar. Vesayet makamı, son rapor ve kesin hesabın onaylanması veya reddine ilişkin kararıyla birlikte kesin hesabı ilgili kişilere tebliğ ederken, onlara tazminat davası açma haklarının bulunduğunu da açıkça belirtmek zorundadır. Aynı tebligatta vasinin görevine son verildiği hususu da yer alır. Bu bildirim yükümlülüğü, TMK m.492’deki bir yıllık olağan zamanaşımı süresinin doğru biçimde işlemeye başlaması bakımından kritik öneme sahiptir; çünkü süre, usulüne uygun tebliğ tarihine bağlanmıştır.
Tebligatın eksik veya hatalı yapılması, tazminat davası açma süresinin işlememesi sonucunu doğurabilir ve bu durum korunan kişinin hak kaybını önler. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, kesin hesabın dava hakkı hatırlatmasını içermeyen tebligatın zamanaşımını başlatmayacağını istikrarlı biçimde kabul etmektedir. Somut bir örnek: vesayet altındaki çocuğun ergin olmasıyla vasilik sona erdiğinde, vasi son raporunu ve kesin hesabını sunar, malvarlığı artık ergin olan kişiye teslim edilir ve vesayet makamı görevin sona erdiğine karar vererek kesin hesabı, tazminat davası hakkını da hatırlatarak tebliğ eder. Bu tebliğden itibaren TMK Madde 491’in öngördüğü düzen işler ve ilgili, vasinin yönetimine ilişkin itirazlarını süresi içinde dava yoluyla ileri sürebilir.