TMK 491. Madde
(1) Son rapor ve kesin hesap onaylandıktan ve malvarlığı vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye teslim edildikten sonra, vesayet makamı vasinin görevinin sona erdiğine karar verir.
(2) Vesayet makamı, son rapor ve kesin hesabın onaylanması veya reddi konusundaki kararı ile birlikte kesin hesabı vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye, tazminat davası açma hakları bulunduğunu da belirtmek suretiyle tebliğ eder. Bu tebliğde vasinin görevine son verildiği de belirtilir.
TMK 491. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 435 inci maddesini karşılamaktadır. Maddenin kenar başlığıİsviçre MedenîKanununun 453 üncümaddesine uygun olarak “Vasinin görevine son verilmesi” şeklinde değiştirilmiştir. Madde arılaştırılmak suretiyle kaleme alınmıştır. Maddedeki “sulh hâkimi” deyimi yerine “vesayet makamı” deyimi kullanılmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 491. maddesi, son rapor ve kesin hesabın onaylanıp malvarlığının teslim edilmesinin ardından vesayet makamının vasinin görevinin sona erdiğine karar vereceğini düzenler. Bu karar, vasilik ilişkisini resmî olarak kapatan deklaratif nitelikte bir hukukî işlemdir.
Kararın verilmesi için üç koşulun gerçekleşmesi gerekir: kesin hesabın onaylanması, son raporun kabul edilmesi ve malvarlığının ilgili kişiye teslim edilmesi. Bu koşullar yerine getirilmeden görevin sona erdiğine dair karar verilemez. Koşullar gerçekleştiğinde mahkeme re’sen karar verir; vasinin ayrıca talep etmesi şart değildir. Karar, TMK 478 kapsamında ilânın yapıldığı hallerde ilân edilir; nüfus kütüğü ve sicil kayıtları güncellenir.
Görevin sona erdiğine dair karar, vasinin kişisel sorumluluğunu tümüyle ortadan kaldırmaz. TMK 492 kapsamındaki zamanaşımı süresi işlemeye devam eder; gizlenen ya da usulsüz yapılan işlemler nedeniyle dava hakkı yaşamayı sürdürür. Öte yandan karar, vasi ile vesayet kurumu arasındaki resmî ilişkiyi ve temsil yetkisini kesin biçimde sona erdirir. Görev sona erme kararının sicillere işlenmesi, üçüncü kişilere eski vasinin artık temsil yetkisi taşımadığını bildirir; bu bildirim yapılmadan eski vasi adına gerçekleştirilen işlemler iyiniyet sorunu yaratır.