TMK 488. Madde
(1) İlgililer, vesayet makamının kararlarına karşı, tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edebilirler. Denetim makamı, gerektiğinde duruşma da yaparak bu itirazı kesin karara bağlar.
TMK 488. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 432 inci maddesini karşılamaktadır. Arılaştırılmak ve “sulh mahkemesi” yerine “vesayet makamı”, “asliye mahkemesi” yerine “denetim makamı” deyimleri kullanılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Maddeye “Denetim makamı, gerektiğinde duruşma da yaparak bu itirazıkesin karara bağlar” hükmüeklenmiştir. Bu hükümle vesayet makamıkararlarına karşıdenetim makamınezdinde yapılan itirazın nasıl inceleneceği ve karara bağlanacağıdüzenlenmektedir. Buna göre denetim makamıbu itirazıdosya üzerinden veya gerek gördüğünde duruşma yaparak inceleyecektir. Maddeye eklenen yeni hüküm, denetim makamıkararlarının kesin olduğunu hükme bağlamak suretiyle, vesayet işlerinde itiraza ilişkin kararların bir an önce yürürlüğe girmesi olanağınıgetirmiştir.
Açıklama
TMK Madde 488, vesayet makamının kararlarına karşı denetim makamına başvurma yolunu, yani itiraz kanun yolunu düzenler. Hükme göre ilgililer, vesayet makamının kararlarına karşı tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edebilir; denetim makamı gerektiğinde duruşma da yaparak bu itirazı kesin karara bağlar. Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı ise asliye hukuk mahkemesidir (TMK m.397, m.398). Gerekçe, maddenin eski Kanun’un 432. maddesini karşıladığını, ancak maddeye denetim makamının itirazı kesin karara bağlayacağına dair yeni bir hükmün eklendiğini vurgular; bu ekleme, vesayet işlerinde kararların bir an önce kesinleşip yürürlüğe girmesini amaçlar.
İtiraz yolunun işleyişi, sürenin niteliği ve denetim makamının inceleme usulü bakımından somut kurallar içerir. On günlük süre hak düşürücü niteliktedir ve kararın ilgiliye usulüne uygun tebliğiyle başlar; süre geçirildiğinde itiraz hakkı düşer. İtiraz edebilecek ‘ilgililer’ kavramı geniş yorumlanır; ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişi, yakınları ve karardan menfaati etkilenen herkes bu kapsamdadır. Denetim makamı itirazı dosya üzerinden inceleyebileceği gibi, gerek gördüğünde duruşma açarak tarafları dinleyebilir. Gerekçenin de belirttiği üzere denetim makamının verdiği karar kesindir; bu kesinlik, vesayet işlemlerinin uzayan kanun yolları nedeniyle aksamasını önleyerek korunan kişinin menfaatine hizmet eder.
Denetim makamının kararının kesin olması, bu karara karşı olağan kanun yollarına başvurulamayacağı anlamına gelir; ancak sınırlı hâllerde yargılamanın yenilenmesi gibi olağanüstü yollar saklıdır. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, vesayete ilişkin itirazlarda on günlük sürenin kamu düzeniyle ilgili olup resen gözetileceğini kabul etmektedir. Somut bir örnek: vesayet makamı, vasinin vesayet altındaki kişiye ait bir taşınmazın satışına izin veren kararını verdiğinde, bu karara itiraz etmek isteyen yakın akraba, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine başvurmalıdır; bu mahkeme TMK Madde 488 uyarınca itirazı dosya üzerinden veya duruşma yaparak inceler ve verdiği karar kesin olarak işlemin akıbetini belirler.