TMK 506. Madde Gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 453 üncümaddesini karşılamaktadır. Maddede dört bent hâlinde saklıpaylımirasçılar ve bunların saklıpaylarıhükme bağlanmıştır. Mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünün genişletilmesi yönündeki eğilimler göz önünde tutularak saklıpay oranlarıyeniden belirlenmiştir. Saklıpaylımirasçılarda değişiklik yapılmamasına rağmen, bunların alacaklarısaklıpay oranlarında mirasbırakanın tasarruf özgürlüğülehine azaltma yoluna gidilmiştir. Bu anlamda olmak üzere yürürlükteki metinde altsoy için miras payının dörtte üçüolarak öngörülen saklıpay oranı, miras payının yarısına; ana ve baba için miras payının yarısıolarak öngörülen saklıpayın dörtte bire; kardeşler için miras payının dörtte bir olarak öngörülen saklıpayın sekizde bire indirilmesi uygun bulunmuştur. Yapılan bu değişiklik İsviçre MedenîKanununun 471 inci maddesindeki ilk iki bent ile paralellik göstermektedir. İsviçre MedenîKanununda kardeşler saklıpaylımirasçıolmaktan çıkarıldığıhâlde, Türk aile yapısıve yakın aile bağlarıgöz önünde tutularak kardeşlerin hiçolmazsa miras payının sekizde biri oranında saklıpaylıolmalarıkabul edilmiştir. Maddenin (4) numaralıbendi sağkalan eşin saklıpayıile ilgilidir. Bu bent hükmü 23/11/1990 tarihinde yürürlüğe konulan 3678 sayılıKanunla yakın bir tarihte değiştirilmişidi. Bu değişikliğin amacı, genel eğilime uygun olarak sağkalan eşin daha etkin bir şekilde korunmasıydı. Ancak 3678 sayılıKanunun bu genel amacıyla, Yürürlükteki Kanunun 453 üncümaddesinin (4) numaralıbendinde yapılan değişikliği bağdaştırmak mümkün olmamıştır. Zira (4) numaralıbent hükmüile sağkalan eşin üçüncüzümrede büyük ana ve babalarla birlikte mirasçıolmasıhâlinde, saklıpay oranımevcut düzenlemeye nazaran arttırılmamış, azaltılmıştır. (4) numaralıbent hükmü 3678 sayılıKanunla değiştirilmeden önce, sağkalan eş, üçüncüzümre ile birlikte mirasçıolduğunda miras payı 1/2 mülkiyet ve 1/4 intifa hakkına sahip idi. Buna göre sağkalan eşin saklıpayı 1/2 oluyordu. 3678 sayılıKanunla yapılan değişiklikte sağkalan eşin üçüncüzümrede büyük ana ve babalarla mirasçıolduğunda yasal miras hakkının yarısıoranında saklıpay almasıkabul edilmiştir. Sağkalan eşbüyük ana ve babalarla mirasçıolduğunda terekeden 3/4 mülkiyet payıaldığından, saklıpayıise bunun yarısıolan 3/8 olmaktadır. Bu oran, değişiklikten önce sağkalan eşin 4/8 oranındaki saklıpayından daha az olmaktadır. 3678 sayılıKanunla getirilen bu olumsuz değişikliği gidermek üzere, ayrıca sağkalan eşin ikinci zümre ile birlikte mirasçıolmasıhâlinde saklıpay oranınıarttırmak amacıyla bu bent hükmüyeniden düzenlenmiştir. Bu yeni düzenlemeyle sağkalan eşin altsoy ile birlikte mirasçıolmasıhâlinde terekeden alacağı 1/4 oranındaki miras payının tamamını; ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçıolmasıhâlinde terekeden alacağı 1/2 oranındaki miras payının tamamını; büyük ana ve büyük babalar ile birlikte mirasçıolmasıhâlinde ise terekeden alacağımiras payının 3/4 ünüsaklıpay olarak almasısağlanmıştır. Yürürlükteki Kanunun 453 üncümaddesinin ikinci fıkrasıindirilmişsaklıpay oranlarıyla ilgilidir. Bu fıkra hükmümaddeye alınmamıştır. Zira yasal mirasçılardan saklıpaylımirasçıların saklıpay oranları, sağkalan eşdışında oldukça düşürülmüşolduğundan, ayrıca maddenin ikinci fıkrasında öngörülen amaçlara yönelik tasarrufların bulunmasıhâlinde indirilmişsaklıpay oranlarının kabul edilmesine gerek görülmemiştir. Kaynak Kanuna uygun olarak saklıpay miktarlarıtek tip olarak düzenlenmiş; saklıpayın azaltılmışdiğer bir şekline yani saklıpayın niteliğinden farklıbir saklıpay kurumuna yer verilmemiştir. Diğer taraftan, 570 inci maddeye eklenen bir fıkra ile kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlıvakıf ve derneklere yapılan ölüme bağlıtasarruflar ile sağlararasıkazandırmaların tenkiste sıra açısından en son tenkis edileceğine ilişkin özel bir düzenleme yapılmasıuygun ve yararlıgörülmüştür. 97