TMK 556. Madde

(1) Vasiyeti yerine getirme görevlisi, görevini yerine getirirken özen göstermekle yükümlüdür; ilgililere karşı bir vekil gibi sorumludur.

Açıklama

TMK Madde 556, vasiyeti yerine getirme görevlisinin (vasiyeti tenfiz memurunun) sorumluluğunu düzenler. Hükme göre vasiyeti yerine getirme görevlisi, görevini yerine getirirken özen göstermekle yükümlüdür ve ilgililere karşı bir vekil gibi sorumlu olur. Madde, görevlinin hem özen yükümlülüğünü ortaya koymakta hem de sorumluluğun hukukî rejimi bakımından vekâlet sözleşmesine ilişkin hükümlere açık bir yollama yapmaktadır. Gerekçe, maddenin görevlinin özen gösterme yükümlülüğünü açıkladıktan sonra sorumluluk konusunda vekâlet sözleşmesine ilişkin hükümlerin uygulanacağını belirttiğini ifade eder. Bu yollama nedeniyle, görevlinin sorumluluğu Türk Borçlar Kanunu’nun vekâlete ilişkin 502 ve devamı hükümleri, özellikle vekilin özen ve sadakat borcunu düzenleyen TBK 506 çerçevesinde belirlenir. Madde, vasiyeti yerine getirme görevlisinin atanmasını ve görevlerini düzenleyen TMK 550 ve devamı hükümleriyle bir bütün oluşturur.

Uygulama mekanizmasında vasiyeti yerine getirme görevlisi, mirasbırakanın son arzularını ve vasiyetnamede öngörülen işlemleri hayata geçirmekle yükümlü kişidir; terekeyi yönetir, borçları öder, vasiyetleri ifa eder ve paylaştırmayı hazırlar. Madde, bu görevlerin yerine getirilmesinde basit bir özen değil, vekilin tâbi olduğu özen ölçüsünü arar. TBK 506’nın yollamasıyla, görevlinin göstereceği özen, benzer işlerde basiretli bir kişinin göstereceği özen ölçüsüne göre belirlenir; üstelik görevli bu işi meslekî olarak yürütüyor veya bir ücret alıyorsa, ondan beklenen özen daha da ağırlaşır. Görevli, sadakat borcu gereği yalnızca terekenin ve ilgililerin menfaatini gözetmek, kendi çıkarını öne çıkarmamak, terekeyi özenle korumak ve hesap vermek zorundadır. İlgililer kavramı geniştir; mirasçıları, vasiyet alacaklılarını ve terekeyle menfaat ilişkisi bulunan diğer kişileri kapsar. Bu kişiler, görevlinin özen ve sadakat yükümlülüğünü ihlal etmesi hâlinde ona karşı doğrudan sorumluluk ileri sürebilirler.

Görevlinin özen veya sadakat yükümlülüğüne aykırı davranarak terekeye yahut ilgililere zarar vermesi hâlinde, vekâlet hükümleri uyarınca bu zarardan tazminatla sorumlu olur; ayrıca görevini gereği gibi yapmayan görevli, sulh hukuk mahkemesince görevden alınabilir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, vasiyeti yerine getirme görevlisinin vekil gibi sorumlu olduğunu, görevini özenle ifa etmemesi nedeniyle doğan zararlardan ilgililere karşı tazminatla yükümlü tutulacağını kabul etmektedir. Somut örnek: bir vasiyeti yerine getirme görevlisi, terekeye dahil kıymetli bir taşınmazı piyasa değerinin çok altında, gerekli araştırmayı yapmadan ve ilgilileri bilgilendirmeden aceleyle satarsa, bu özensiz davranışıyla mirasçıların ve vasiyet alacaklılarının uğradığı değer kaybından TMK Madde 556 uyarınca vekil gibi sorumlu olur. İlgililer, hem uğradıkları zararın tazminini talep edebilir hem de görevlinin görevden alınmasını mahkemeden isteyebilirler. Böylece görevlinin yetkisi, ağır bir özen ve hesap verme sorumluluğuyla dengelenmiş olur.