TMK 577. Madde
(1) Bu Kanuna göre mirasa ehil olmayanlar dışındaki herkes mirasçı olabileceği gibi, vasiyet alacaklısı da olabilir.
(2) Tüzel kişiliği bulunmayan bir topluluğa belli bir amaç için yapılan kazandırmaları, o topluluk içindeki kişiler, mirasbırakan tarafından belirlenen bu amacı gerçekleştirme kaydıyla birlikte edinmiş olurlar; amacın bu yolla gerçekleştirilmesine olanak yoksa, yapılan kazandırma vakıf kurma sayılır.
(3) a. Sebepleri
TMK 577. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 519 uncu maddesini karşılamaktadır. Bu maddenin konu başlığı “I. Ehliyet” şeklindedir. Genel işlem ehliyeti ile bazıişlemlerde aranan özel ehliyetin karıştırılmamasıiçin, başlığın “I. Mirasa ehliyet” şeklinde düzenlenmesi daha isabetlidir. Örneğin bağışlamayla ilgili Borçlar Kanununun 235 inci maddesinde kenar başlık sadece ehliyet değil “Bağışlamaya ehliyet” şeklindedir. Bu nedenle maddenin bu konu başlığı “Mirasa ehliyet” şeklinde değiştirilmiştir. Böylece mirasçıolabilme ehliyetinin ifade edilmek istendiği açıklık kazanmaktadır. Madde, İsviçre MedenîKanununun 539 uncu maddesindeki aslına uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. 111 Maddenin birinci fıkrasında “Mirasa ehil olmayanlar” bu Kanuna göre ehil olmayanlarla sınırlıtutulmuştur. Zira Anayasamızın 35 inci maddesi herkesin miras ve mülkiyet hakkına sahip olduğu temel kuralınıkoymuştur. 1984 tarihli Öntasarıda olduğu gibi “Mirasçıolma ehliyeti kanunen kaldırılanlar” şeklindeki bir ifade kullanılacak olursa, bu ifade dolayısıyla maddenin Anayasa’ya aykırıolmasısorunu gündeme gelebilecektir. Bu nedenle maddede “Bu Kanuna göre mirasa ehil olmayanlar dışındaki herkes” ifadesi kullanılmıştır. Maddenin ikinci fıkrasına tüzel kişiliği olmayan kişi topluluklarına belli bir amacıgerçekleştirmek üzere yapılan kazandırmalarda bu kişilerin mirasıhep birlikte edinmişolacaklarıifadesi konulmuştur. Zira, ancak kişiliğe sahip olanlar hak edinebilecekleri için, tüzel kişiliği, yani kişiliği olmayan topluluklara yapılan kazandırmaları, bu topluluğu oluşturan kişilerin hep birlikte edinebilmeleri olanağıgetirilmiştir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 577. maddesi, mirasın açılmasının hukuki sonuçlarını düzenler. Miras, mirasbırakanın ölümüyle kendiliğinden mirasçılara geçer; mirasçıların kabul beyanına ya da başka bir işleme gerek yoktur. Bu otomatik geçiş, Türk miras hukukunun “ipso iure iktisap” ilkesini yansıtır.
Otomatik geçiş ilkesi, mirasbırakanın ölümü anında mirasçıların hak ve borçları devralması anlamına gelir. Tereke ne kadar büyük ya da karmaşık olursa olsun, kabul-red bildiriminden bağımsız olarak o anda geçiş tamamlanır. Mirasçılar mirası reddetmedikçe borçları da devralmış sayılır; ret beyanı önceki geçişi geriye dönük olarak ortadan kaldırır.
Otomatik geçiş, uygulamada tereke yönetimini hemen başlatma zorunluluğu doğurur. Terekenin anlık değeri, mirasçıların hakları ve borçların kapsamı ölüm anıyla bağlıdır. Öte yandan mirasçıların ret hakkı (TMK 605 vd.), bu otomatik geçişi üç aylık süre içinde tersine çevirme imkânı tanır. Yargıtay, otomatik geçiş ilkesini sıkı biçimde uygulamakta; özellikle ret süresinin geçirilmesi halinde mirasçının borçlardan sorumluluğunu kabul etmektedir.