Açıklama

Türk Medeni Kanunu’nun 61. maddesi, 4/11/2004 tarih ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 38. maddesiyle mülga edilmiş olup yürürlükte hüküm içermemektedir. Mülga metin, dernek tüzüğünün mülki amirin yazılı bildirimini izleyen on beş gün içinde yerel bir gazete ile ilan edilmesi zorunluluğunu düzenliyordu; bu zorunluluk 5253 sayılı Kanun’un kabulüyle kaldırılmıştır.

Maddenin yürürlükten kalkmasının gerekçesi, ilan zorunluluğunun bildirimci sistemle kurulan çerçeve içinde gereksiz bir idari yük oluşturması ve uygulamada aleniyet işlevinin zaten kütük kaydı ve resmi belgelerle sağlanmasıdır. 5253 sayılı Kanun, dernek bilgilerinin kamuya açık tutulmasını kütük ve internet üzerinden yapılan yayımla sağlamış; gazete ilanı zorunluluğunu devre dışı bırakmıştır. 2023 tarihli Dernekler Yönetmeliği ile de bu çerçeve netleştirilmiş; güncel kayıt bilgileri İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü portalı üzerinden erişilebilir hale getirilmiştir.

Bu maddenin mülga olması, uygulamada önemli bir pratik sonuç doğurur: 5253 sayılı Kanun öncesinde kurulan dernek tüzükleri için eski düzenleme çerçevesinde ilan zorunluluğu yerine getirilip getirilmediğine bakılması; ancak yeni kurulan dernekler için böyle bir yükümlülük aranmaması gerekir. Öte yandan aleniyet işlevi bugün dernekler kütüğü, dernek bildirimleri ve Sivil Toplum Portalı üzerinden karşılandığından maddenin mülgalanmasının pratik boşluk yaratmadığı kabul edilmektedir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, mülga dönemin ilan yükümlülüğüyle ilgili uyuşmazlıklarda geçiş dönemi hukuku çerçevesinde değerlendirme yapmakta; yeni kurulan dernekler bakımından ise ilan eksikliğini hükümsüzlük sebebi saymamaktadır.