TMK 62. Madde
(1) (Değişik: 4/11/2004-5253/38 md.)
(2) Dernekler, 60 ıncı maddenin son fıkrası gereğince yapılan yazılı bildirimi izleyen altı ay içinde ilk genel kurul toplantılarını yapmak ve zorunlu organlarını oluşturmakla yükümlüdürler.
(3) 5 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Kanunun 38 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan, ”yerleşim yeri, kurucuları” ibaresi, madde metninden çıkarılmıştır.
TMK 62. Madde Gerekçesi
Maddede yeni kurulmuşolan bir derneğin ilk genel kurul toplantısınıtüzüğünün gazetede yayımlandığıgünüizleyen altıay içinde yapması ve kanunen kurulmasıgerekli olan organlarını bu genel kurul toplantısında oluşturmasızorunluluğu getirilmektedir. Derneğin fiil ehliyetinin başlayabilmesi, yani dernek adına hukukî işlemlere girişilebilmesi ancak bu zorunlu organların oluşturulmasıyla mümkün olabilecektir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 62. maddesi, yeni kurulan bir derneğin mülki amirden gelen yazılı bildirimi izleyen altı ay içinde ilk genel kurul toplantısını yaparak zorunlu organlarını oluşturma yükümlülüğünü hükme bağlayan temel normdur. Madde, 5253 sayılı Kanun’un 38. maddesiyle değiştirilmiş; eski metindeki tüzüğün gazete ilanı gününden itibaren altı aylık süre, bildirim yazısı gününden itibaren altı ay olarak yeniden düzenlenmiştir.
Altı aylık zorunlu süre, derneğin fiilen işler hâle gelmesi için öngörülmüş asgari bir örgütlenme süresidir. TMK 49 uyarınca tüzel kişinin fiil ehliyeti organlarına sahip olmayla başlar; bu nedenle kuruluş bildirimiyle tüzel kişilik kazanan derneğin genel kurulunu yaparak organlarını seçmesi, fiil ehliyetinin tam anlamıyla işlemeye başlaması için zorunludur. İlk genel kurulda asgari olarak yönetim kurulu ve denetim kurulunun seçilmesi gerekmektedir; bu organlar oluşturulmadan dernek tam anlamıyla hareket edemez.
Altı aylık sürenin aşılması halinde ne olacağına dair madde doğrudan bir yaptırım öngörmemektedir; ancak TMK 60 kapsamında hukuka aykırılık kabul edilerek fesih davası yoluna gidilebileceği genel görüştür. 5253 sayılı Dernekler Kanunu, bu sürenin aşılması halinde yetkili mülki amirin derneği uyararak süre verebileceğini; süre aşımının devam etmesi halinde idari ve yargısal yaptırımların devreye girebileceğini öngörmektedir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, kurucuların geçici yönetim kurulu sıfatıyla yaptıkları işlemlerin ilk genel kurulda onaylanmış sayılabileceğini; ancak bu onayın fiili yönetim yetkisinin genel kurul tarafından meşrulaştırılması için gerekli olduğunu içtihat olarak benimsemektedir.