TMK 610. Madde
(1) Yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur.
(2) Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı, mirası reddedemez.
(3) Zamanaşımı veya hak düşümü sürelerinin dolmasına engel olmak için dava açılması ve cebrî icra takibi yapılması, ret hakkını ortadan kaldırmaz.
TMK 610. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 550 nci maddesini karşılamaktadır. Yürürlükteki maddenin kenar başlığındaki “mahrumiyet” sözcüğümirastan yoksun olma ile karıştırılabileceği için, onun yerine “düşme” sözcüğütercih edilmiştir. Madde İsviçre MedenîKanununun 571 inci maddesinde olduğu gibi iki fıkra hâline getirilmiş, ayrıca maddeye yeni bir üçüncüfıkra eklenmiştir. Maddeye üçüncüfıkranın eklenmesi zorunlu görülmüştür. Bir mirasçımirasıret için kanun tarafından kendisine tanınmışolan üçaylık süre içinde, herhangi bir zamanaşımınıveya bir hak düşümüsüresini kesmek için dava açmak zorunluğuyla karşıkarşıya kalabilir. Eğer bu nokta göz önüne alınmazsa, dolmak üzere bulunan zamanaşımısüresini kesmek için dava açmak zorunda kalan bir mirasçının artık mirasıret hakkınıkullanamayacağısonucuna varmak gerekecektir. Zira böyle bir dava o kimsenin mirasçısıfatıyla tereke işlerine el atmasısayılacaktır. Oysa mirasçıbu davayıaçmasa, zamanaşımısüresi dolacak ve terekeye ait bir hak kaybolacaktır. Böyle bir durumda, mirasçıgayet güçbir durum içerisine girecek, yani dolmak üzere bulunan zamanaşımınıkesmek için dava açsa mirasıret hakkıdüşecek, açmasa terekedeki bir hak kaybolacaktır. Bu gibi adaletsiz sonuçlara meydan vermemek için bu maddeye üçüncüfıkra eklenmiş, zamanaşımıveya hak düşümüsürelerini kesmek için açılacak dava ve yapılacak icra takibi işlemlerinin ret hakkınıkullanmaya engel olmayacağıdüzenlenmiştir.
Açıklama
TMK Madde 610, mirası ret hakkının hangi hâllerde düşeceğini düzenler. Birinci fıkraya göre yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur; böylece TMK m.606’daki üç aylık sürenin geçirilmesi, terekenin aktif ve pasifiyle birlikte kesin biçimde kazanılması sonucunu doğurur. İkinci fıkra, ret süresi dolmadan da mirasçının belirli davranışlarıyla ret hakkını yitireceği hâlleri sayar: tereke işlemlerine mirasçı sıfatıyla karışmak, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan işler yapmak, tereke mallarını gizlemek veya kendisine mal etmek. Madde gerekçesinde, kenar başlıktaki ‘mahrumiyet’ sözcüğünün mirastan yoksunlukla karışmaması için ‘düşme’ deyiminin tercih edildiği ve İsviçre Medeni Kanunu’nun 571. maddesine uygun biçimde yeniden düzenlendiği açıklanmıştır. Hüküm, TMK m.605’teki ret hakkıyla doğrudan bağlantılıdır.
İkinci fıkradaki düşme sebeplerinin uygulanmasında ölçüt, mirasçının terekeye sahiplenme iradesini ortaya koyan davranışlardır. Terekenin korunmasına ve bozulabilir malların satışına yönelik olağan yönetim işlemleri ret hakkını düşürmez; ancak tereke mallarını satmak, alacakları tahsil edip kendine mal etmek ya da malları gizlemek sahiplenme anlamına gelir ve mirasçı artık reddedemez. Üçüncü fıkra ise önemli bir koruma getirir: zamanaşımı veya hak düşümü sürelerinin dolmasını önlemek amacıyla dava açılması ve cebri icra takibi yapılması ret hakkını ortadan kaldırmaz. Gerekçede de vurgulandığı gibi bu fıkra, ret süresi içinde dolmak üzere olan bir zamanaşımını kesmek zorunda kalan mirasçının, dava açtığı için ret hakkını yitirmesi gibi adaletsiz bir sonucu engellemeyi amaçlar; aksi hâlde mirasçı dava açsa ret hakkını, açmasa terekedeki hakkı kaybedecektir.
Ret hakkının düşmesinin sonucu, mirasçının mirası kesin biçimde kazanmasıdır; bu durumda mirasçı terekenin borçlarından TMK m.641 uyarınca sorumlu hâle gelir. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi, terekenin olağan yönetimi niteliğindeki işlemlerin ret hakkını düşürmeyeceğini, ancak tereke mallarına sahiplenme iradesiyle el atan mirasçının artık reddedemeyeceğini istikrarlı biçimde kabul etmektedir. Somut bir örnekle: babasının ölümünden sonra terekedeki otomobili kendi adına satıp bedelini kullanan bir mirasçı, sonradan terekenin borca batık olduğunu fark etse de tereke malını kendine mal ettiği için TMK Madde 610 gereği mirası artık reddedemez. Buna karşılık, dolmak üzere olan bir kira alacağı için süreyi kesmek amacıyla dava açan mirasçı, bu davranışı nedeniyle ret hakkını kaybetmez.