TMK 621. Madde
(1) Sulh mahkemesi, mirasbırakanın alacaklıları ile borçlularını belli bir süre içinde alacaklarını ve borçlarını bildirmeleri için bir ay arayla iki defa yapılacak ilân yoluyla çağırır. Çağrı, kefalet sebebiyle alacaklı ve borçlu olanları da kapsar.
(2) İlânda bildirimde bulunmamanın sonuçları hakkında alacaklıların dikkatleri çekilir.
(3) Bildirim süresi, ikinci ilândan başlayarak en az bir aydır.
TMK 621. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 561 inci maddesini karşılamaktadır. İsviçre MedenîKanununun 582 nci maddesinde yer alan kenar başlık “hesaplaşmaya çağrı” şeklinde olduğu hâlde, maddenin kenar başlığı, yürürlükteki metinden esinlenerek arılaştırılmak suretiyle “İlân yoluyla çağrı” şeklinde düzenlenmiştir. Kaynak Kanunda ilânın bir kez yapılmasıve birinci ilândan itibaren bir aylık sürenin geçmesi kabul edilmiştir. Yürürlükteki metin de buna paraleldir. Ancak ülke gerçekleri göz önünde tutulmak suretiyle ilânın iki kez yapılmasıve bir aylık sürenin de ikinci ilândan itibaren başlamasıkabul edilmiş, yürürlükteki madde bu yönde değiştirilmiştir. Madde, yürürlükteki maddenin birinci fıkrasıkaynak Kanuna uygun olarak iki fıkra hâline getirilmek suretiyle üçfıkra hâlinde kaleme alınmıştır.
Açıklama
TMK Madde 621, resmî defter tutma sürecinde mirasbırakanın alacaklıları ile borçlularının ilân yoluyla çağrılmasını düzenler. Birinci fıkraya göre sulh mahkemesi, mirasbırakanın alacaklıları ile borçlularını belli bir süre içinde alacaklarını ve borçlarını bildirmeye, bir ay arayla iki defa yapılacak ilân yoluyla çağırır ve bu çağrı kefalet sebebiyle alacaklı veya borçlu olanları da kapsar. İkinci fıkra, ilânda bildirimde bulunmamanın sonuçları hakkında alacaklıların dikkatinin çekileceğini; üçüncü fıkra ise bildirim süresinin ikinci ilândan başlayarak en az bir ay olduğunu öngörür. Bu hüküm, TMK 620 uyarınca düzenlenen deftere geçirme işlemiyle birlikte resmî defterin terekenin gerçek durumunu yansıtmasını sağlamaya yöneliktir. Gerekçede belirtildiği üzere, kaynak İsviçre Medenî Kanunundan farklı olarak ülke gerçekleri gözetilerek ilânın bir kez değil iki kez yapılması ve sürenin ikinci ilândan başlaması benimsenmiştir.
Uygulamada ilân yoluyla çağrı, terekenin pasifini ve aktifini eksiksiz tespit etmenin temel aracıdır. Sulh mahkemesi, kanunun öngördüğü usule uygun olarak bir ay arayla iki kez ilân yapar; bu çift ilân, alacaklı ve borçluların haberdar olma ihtimalini artırarak hak kayıplarını azaltır. İlânda, bildirimde bulunmayan alacaklıların durumu hakkında uyarıda bulunulması, ilgilileri süreye riayete teşvik eden bir işlev görür; süresinde bildirimde bulunmayan alacaklı, deftere göre kabul hâlinde mirasçıya karşı haklarını ileri sürmekte güçlükle karşılaşabilir. Kefaletten doğan alacak ve borçların da çağrı kapsamına alınması, mirasbırakanın kefil sıfatıyla üstlendiği yükümlülüklerin de defterde görünür kılınmasını sağlar; zira bu tür yükümlülükler çoğu zaman gözden kaçabilen ve terekeyi beklenmedik biçimde etkileyebilen kalemlerdir. Bildirim süresinin ikinci ilândan başlaması ise ilgililere gerçek anlamda yeterli zaman tanır.
İlân usulüne uyulmaması, örneğin tek ilânla yetinilmesi veya sürenin yanlış hesaplanması, defterin eksik kalmasına ve sürecin geçerliliğinin tartışılmasına yol açabilir. Yargıtay ilgili Hukuk Dairesi, resmî defter tutmada ilân yoluyla çağrının usulüne uygun yapılmasını terekenin gerçek durumunun tespiti bakımından zorunlu görmekte ve usule aykırılığın sürecin sıhhatini etkileyebileceğini kabul etmektedir. Somut bir örnek vermek gerekirse: mirasbırakanın bir yakını için verdiği kefaletten doğan borç, alacaklı bankanın bildirimine bağlı kalınmaksızın TMK Madde 621’in birinci fıkrası gereği yapılan ilânla bildirime çağrılır; banka ikinci ilândan itibaren işleyen bir aylık süre içinde alacağını bildirirse bu kefalet borcu deftere işlenir. Böylece mirasçı, deftere göre kabul kararı verirken kefaletten doğan yükümlülüğü de hesaba katma imkânı bulur ve terekenin gerçek pasifini görmüş olur.