Açıklama

Türk Medeni Kanunu’nun 64. maddesi, bir derneğe üye olma hakkını kişi bakımından düzenleyen iki fıkralı hükümdür. Madde; fiil ehliyetine sahip her gerçek kişi ile tüzel kişilerin derneğe üye olma hakkına sahip olduğunu ve üyelik başvurusunun yönetim kurulunca otuz gün içinde karara bağlanarak sonucun başvuru sahibine yazıyla bildirileceğini öngörmektedir.

Birinci fıkra, üyelik için fiil ehliyetini yeterli saymaktadır. Ergin ve ayırt etme gücüne sahip olan herhangi bir gerçek kişi üye olabilir; ayrıca 4963 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle tüzel kişilerin de derneğe üye olabileceği açıkça hükme bağlanmıştır. Özel kanunlarda ek koşullar öngörülmüş olabilir; 5253 sayılı Dernekler Kanunu yabancı gerçek kişiler için Türkiye’de yerleşim yeri koşulu aramaktadır (m.4). Dernek tüzüğü, belirli üyelik koşulları (belli bir mesleği icra etmek, belirli bir bölgede yaşamak, belirli bir yaş grubunda olmak gibi) öngörebilir; ancak bu koşullar Anayasa m.10 eşitlik ilkesine aykırı biçimde ayrımcılık yaratamaz.

İkinci fıkra, başvuru sürecini düzenler: yönetim kurulu başvuruyu en çok otuz gün içinde karara bağlamak ve sonucu başvurucuya yazıyla bildirmek zorundadır. Otuz günlük süre içinde karar verilmezse ret sayılıp sayılmayacağı hususu tartışmalıdır; 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nda sükût kabulü düzenlenmediğinden ret karinesinin işlemeyeceği, ancak pratik belirsizliği gidermek için başvurucunun mahkemeye başvurabileceği kabul edilmektedir. Kabul edilen üye, üye defterine kaydedilir; üye defteri resmi belge niteliğinde olup oy hakkı, ödenti yükümlülüğü ve genel kurulda temsil bakımından temel delil işlevi görür. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, yazılı bildirim yapılmadan sözlü kabul işlemlerinin geçersiz sayılacağını vurgulamaktadır.