TMK 674. Madde
(1) Çocukların eğitim ve öğrenimi için yapılan giderler sebebiyle geri verme yükümlülüğü, mirasbırakanın aksini arzu ettiği ispat edilmedikçe, ancak alışılmış ölçüleri aşan kısım için mevcuttur.
(2) Eğitim ve öğrenimini tamamlamamış olan veya engelliliği bulunan çocuklara, paylaşmada hakkaniyete uygun bir ödeme yapılır.
TMK 674. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 608 inci maddesini karşılamaktadır. 131 Maddede hüküm değişikliği yoktur. Arılaştırılmak suretiyle kenar başlığıyla birlikte yeniden kaleme alınmış ve mirasbırakanın aksine arzu ettiği ispat edilmediği sürece, alışılmışölçüleri aşan eğitim ve öğrenim giderlerinin olağanıaşan kısmının geri verileceği doğrultusundaki hüküm korunmuştur.
Açıklama
TMK Madde 674, çocukların eğitim ve öğrenimi için mirasbırakanın yaptığı giderlerin denkleştirme karşısındaki durumunu düzenler. Birinci fıkraya göre eğitim ve öğrenim giderleri sebebiyle geri verme yükümlülüğü, mirasbırakanın aksini istediği ispat edilmedikçe, ancak alışılmış ölçüleri aşan kısım için doğar. Bu hüküm, TMK m.669’daki denkleştirme kuralının ve TMK m.327 vd. uyarınca ana babanın çocuğun eğitim giderlerini karşılama yükümlülüğünün birlikte değerlendirilmesini gerektirir; zira olağan eğitim masrafları zaten ebeveynin yasal bakım borcunun parçasıdır ve karşılıksız kazandırma sayılmaz. İkinci fıkra ise sosyal bir denge hükmü getirerek, eğitim ve öğrenimini henüz tamamlamamış olan veya engelliliği bulunan çocuklara paylaşmada hakkaniyete uygun bir ödeme yapılmasını öngörür. Bu yönüyle madde, mirasçılar arasında maddi eşitliği değil, ihtiyaca dayalı bir adaleti gözetir.
Uygulamada birinci fıkra, bir çocuğa diğerlerinden çok daha fazla eğitim harcaması yapılması hâlinde gündeme gelir. Sıradan okul masrafları denkleştirilmezken, yurt dışı öğrenimi, özel üniversite veya uzun süreli ileri eğitim gibi olağan ölçüyü aşan giderlerin aşan kısmı, kural olarak denkleştirmeye tâbi tutulur; bu giderden yararlanan mirasçı, fazlalığı terekeye geri vermekle yükümlü olur. Ancak mirasbırakanın bu giderleri denkleştirme dışı tutma arzusu ispatlanırsa geri verme söz konusu olmaz. İkinci fıkranın uygulanmasında ise paylaşmayı yapan mirasçılar ya da TMK m.642 uyarınca davaya bakan mahkeme, eğitimini sürdüren ya da engelli çocuğun durumunu gözeterek terekeden ona ek bir ödeme ayırır. Bu ödeme bir miras payı artışı değil, hakkaniyet temelli bir denkleştirmedir.
Maddenin sonucu, paylaşmada hem fazla eğitim gideri alan çocuğun bunu geri vermesi hem de henüz korunmaya muhtaç çocuğun desteklenmesidir. Örneğin üç çocuktan birinin yurt dışında doktora öğrenimi için mirasbırakanca olağanı aşan tutarda harcama yapılmışsa, bu fazlalık denkleştirmeye girer; buna karşılık kardeşlerden biri henüz lise öğrencisiyse veya engelliyse, paylaşmada ona terekeden hakkaniyete uygun ilave bir pay ayrılır. Yargıtay ilgili hukuk dairesi, eğitim giderlerinin alışılmış ölçüyü aşıp aşmadığını ailenin ekonomik durumu ve eğitimin niteliği çerçevesinde değerlendirmekte; TMK Madde 674’ün ikinci fıkrası kapsamındaki ödemenin ise somut ihtiyaç ve hakkaniyet ölçütüne göre belirlenmesi gerektiğini kabul etmektedir.