TMK 675. Madde
(1) Olağan hediyeler ile evlenme sırasında yapılan geleneğe uygun giderler denkleştirmeye tâbi değildir.
(2) Altsoy hısımlarının evlenmelerinde, alışılmış ölçüler içinde yapılan çeyiz giderleri hakkında denkleştirmeye tâbi tutmama arzusunun bulunduğu asıldır.
TMK 675. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 609 uncu maddesiyle, 606 ncı maddesinin son cümlesini karşılamaktadır. Altsoya, evlenmelerinde alışılan ölçüler içinde yapılan çeyiz masraflarına ilişkin hüküm, bu maddeye ikinci fıkra olarak konulmuştur. Böylelikle altso ya yapılan çeyiz niteliğindeki kazandırmaların, aksi öngörülmedikçe denkleştirmeye tâ bi olacağına ilişkin 669 uncu maddenin ikinci fıkrasındaki kuralın istisnasına yer verilmiş ve alışılan ölçüleri aşmayan çeyiz giderlerinin denkleştirme dışıkalacağıöngörülmüştür.
Açıklama
TMK Madde 675, mirasta denkleştirme kurumunun istisnalarını düzenleyerek, hangi tür kazandırmaların terekeye geri verilmeyeceğini belirler. Maddenin birinci fıkrasına göre olağan hediyeler ile evlenme sırasında yapılan geleneğe uygun giderler denkleştirmeye tâbi değildir. Bu hüküm, TMK m.669’da kural olarak benimsenen denkleştirme yükümlülüğüne bir sınır çizer; zira her sağlararası kazandırma değil, yalnızca miras payına mahsuben yapılan kazandırmalar denkleştirilir. İkinci fıkra ise altsoy hısımlarının evlenmelerinde alışılmış ölçüler içinde yapılan çeyiz giderleri bakımından, mirasbırakanın bunları denkleştirme dışı tutma arzusunun asıl olduğunu, yani bir karine getirir. Bu yönüyle madde, TMK m.669/2’de altsoya yapılan çeyiz kazandırmalarının kural olarak denkleştirmeye tâbi olduğu yolundaki hükmün istisnasını oluşturur.
Uygulamada bu maddenin işlerlik kazanması için kazandırmanın niteliği ve ölçüsü değerlendirilir. Doğum günü, bayram, kandil gibi vesilelerle verilen mutat hediyeler ile düğün sırasında yapılan örf ve âdete uygun masraflar, mirasbırakanın malvarlığı ve sosyal konumu gözetilerek olağan sayıldığı sürece denkleştirme hesabına katılmaz. Çeyiz giderlerinde ise ölçü, ailenin ekonomik durumu ve yörenin gelenekleridir; alışılmış sınırı aşmayan çeyiz harcamaları için mirasçı geri verme yükümlülüğü altında değildir. Buna karşılık alışılmış ölçüyü aşan kısım, ikinci fıkradaki karinenin kapsamı dışında kalır ve genel kurala dönülerek denkleştirmeye tâbi tutulabilir. Mirasbırakanın aksi yönde, yani bu giderlerin de denkleştirilmesi yönünde açık bir iradesini ispatlayan mirasçı, karineyi çürüterek geri vermeyi sağlayabilir.
Maddenin sonucu, terekenin paylaşımında bazı kazandırmaların hesaba hiç dahil edilmemesidir; böylece olağan hediye ve çeyiz alan mirasçının payı azaltılmaz. Örneğin orta hâlli bir ailede kızına düğününde takılan altınlar ve mutat çeyiz eşyası alan mirasbırakanın ölümünde, diğer mirasçılar bu değerlerin terekeye geri verilmesini isteyemez; ancak kıza milyonluk bir daire alınmışsa bu, çeyiz ölçüsünü aşan kazandırma olarak TMK Madde 675’in koruması dışında kalır ve denkleştirmeye konu olur. Yargıtay ilgili hukuk dairesi, denkleştirme uyuşmazlıklarında kazandırmanın olağan hediye veya alışılmış çeyiz niteliğinde olup olmadığını, mirasbırakanın mali gücü ve yöre âdetleri çerçevesinde bilirkişi incelemesiyle saptamakta; ölçüyü aşan kısımları denkleştirme kapsamında değerlendirmektedir.