TMK 676. Madde
(1) Mirasçılar arasında payların oluşturulması ve fiilen alınması veya aralarında yapacakları paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar.
(2) Paylaşma sözleşmesiyle mirasçılar, tereke mallarının tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürülmesini de kabul edebilirler.
(3) Paylaşma sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır.
TMK 676. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 611 inci maddesini karşılamaktadır. Maddenin birinci fıkrasıkenar başlığıyla birlikte yürürlükteki maddeden arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Maddenin ikinci fıkrasıkaynak İsviçre Medenî Kanununun 634 üncü maddesinde yer almayan bir hükümdür. Bununla paylaşmanın tereke mallarının tamamınıkapsamasının zorunlu olmadığı ifade edilmiştir. Mirasçılar tereke mallarının tamamıve ya bir kısmıyla ilgili olarak elbirliği mülkiyetinin paylımülkiyete dönüştürülmesini de kabul edebilirler. Böylece paylaşmanın, paylımülkiyete dönüşüm şeklinde gerçekleşmesine de olanak sağlanmışolmaktadır. Maddenin üçüncüfıkrasıyürürlükteki maddenin ikinci fıkrasında olduğu gibi, paylaşma sözleşmesinin geçerliliğinin yazılışekilde olmasınıyeterli görmektedir. Burada adî yazılışekil koşulu korunmuştur. Paylaşma sözleşmesine işlerlik kazandırmak amacıyla ve Ülke gerçekleri göz önünde tutularak 1984 tarihli Öntasarıdan farklı olarak paylaşma sözleşmesinde resmî yazılışekil koşulu aranmamıştır.
Açıklama
TMK Madde 676, mirasçılar arasında terekenin fiilen bölüştürülmesini düzenleyen temel hükümdür ve mirasın geçişiyle doğan elbirliği mülkiyetinin nasıl sona erdirilebileceğini gösterir. Maddeye göre mirasçılar arasında payların oluşturulup fiilen alınması ya da aralarında yapacakları paylaşma sözleşmesi tarafları bağlar. Bu düzenleme, mirasın açılmasıyla TMK m.640 uyarınca doğan mirasçılar topluluğunun ve TMK m.701 vd. anlamındaki elbirliği mülkiyetinin tasfiyesine hizmet eder. Maddenin ikinci fıkrası, paylaşmanın illa terekenin tamamını kapsamasının zorunlu olmadığını, mirasçıların mallar üzerindeki elbirliği mülkiyetini miras payları oranında paylı mülkiyete (TMK m.688 vd.) dönüştürmeyi de kararlaştırabileceğini öngörür. Bu yönüyle hüküm, İsviçre Medenî Kanunu’nda bulunmayan, ülkemize özgü bir esneklik getirmiştir.
Uygulamada paylaşma sözleşmesi, mirasçıların terekedeki taşınır ve taşınmazları aralarında nasıl bölüşeceklerini belirleyen iradi bir anlaşmadır. Üçüncü fıkra gereğince bu sözleşmenin geçerliliği yazılı şekle bağlanmış olup, burada resmî değil adi yazılı şekil yeterli görülmüştür; dolayısıyla taşınmaz içeren paylaşmalarda dahi noter ya da tapu memuru huzurunda düzenleme zorunlu değildir. Sözleşmeye tüm mirasçıların katılması ve imza atması şarttır; eksik katılım sözleşmeyi geçersiz kılar. Tam ya da kısmî paylaşma yapılabilir; mirasçılar isterlerse yalnızca bir kısım malları bölüşüp gerisini elbirliği mülkiyetinde bırakabilir ya da bunları paylı mülkiyete çevirebilir. Şekle uygun yapılan sözleşme, henüz tapu devri gerçekleşmese bile mirasçılar arasında borçlandırıcı ve bağlayıcı sonuç doğurur.
Yazılı şekle uyulmadan yapılan paylaşma sözleşmesi geçersizdir ve hiçbir mirasçı diğerini bu anlaşmaya zorlayamaz; bu durumda taraflar TMK m.642 uyarınca paylaşmanın mahkemece yapılmasını isteyebilir. Geçerli bir paylaşma sözleşmesi ise mirasçılar bakımından ifa yükümlülüğü doğurur ve sözleşmeye aykırı davranan mirasçıya karşı tescile zorlama veya tazminat talepleri gündeme gelir. Yargıtay’ın yerleşik içtihadında, tüm mirasçıların imzasını taşımayan ya da yazılı olmayan harici paylaşımların geçerli sayılmadığı, ancak fiilen payların alınıp uzun süre buna uygun davranılmasının bağlayıcılık doğurabileceği kabul edilmektedir. Örneğin üç mirasçının, terekedeki iki daire ile bir tarlayı imzaladıkları yazılı bir belgeyle aralarında bölüşmeleri hâlinde, mirasçılardan biri sonradan cayamaz; diğerleri TMK Madde 676’ya dayanarak tapuda kendi adlarına tescili dava edebilir.