TMK 73. Madde
(1) Genel kurul, derneğin en yetkili karar organı olup; derneğe kayıtlı üyelerden oluşur.
TMK 73. Madde Gerekçesi
Madde, yürürlükteki Kanunun 57 nci maddesini karşılamakta olup, kayıtlıtüm üyelerden oluşan genel kurulun, derneğin en yetkili karar organıolduğunu hükme bağlamıştır. 15
Açıklama
TMK Madde 73, genel kurulun niteliğini ve oluşumunu tanımlayarak dernek örgütlenmesinin temelini ortaya koyar. Hükme göre genel kurul, derneğin en yetkili karar organı olup derneğe kayıtlı üyelerden oluşur. Bu tanım, genel kurulu derneğin iradesini oluşturan en üst merci olarak konumlandırır; yönetim ve denetim kurulu gibi diğer organlar yetkilerini genel kuruldan alır ve ona karşı sorumludur. Genel kurulun kayıtlı tüm üyelerden oluşması, derneğin demokratik yapısının ve üye iradesinin egemenliğinin ifadesidir. Bu hüküm, TMK Madde 80’de düzenlenen genel kurulun görev ve yetkilerinin ve TMK Madde 74 ve devamındaki toplantı kurallarının dayanağını oluşturan çerçeve niteliğindedir.
Genel kurulun en yetkili organ olması, dernek bünyesindeki yetki dağılımının onun üstünlüğü esasına göre kurulduğu anlamına gelir. Genel kurula kural olarak derneğe kayıtlı tüm üyeler katılma hakkına sahiptir; üyelik sıfatı, genel kurulda söz ve oy hakkının kaynağıdır. Üyeler genel kurulda eşit oy hakkına sahiptir ve dernek iradesi bu oyların TMK Madde 81’deki yeter sayılarla birleşmesiyle oluşur. Genel kurulun en yetkili organ olması nedeniyle, kanun veya tüzükle açıkça başka bir organa bırakılmamış tüm konularda karar alma yetkisi genel kurula aittir. Diğer organların genel kurul kararlarına aykırı işlem yapamayacağı, bu hiyerarşik üstünlüğün doğal sonucudur. Genel kurulun oluşumundaki bu kapsayıcılık, küçük derneklerde tüm üyeleri, büyük derneklerde ise kayıtlı üye topluluğunu kapsar.
Genel kurulun en yetkili organ niteliği gözardı edilerek, onun yetkisindeki bir konuda başka bir organca alınan karar yetki yönünden sakat olup TMK Madde 83 uyarınca iptale tabidir. Yargıtay, derneğin en yetkili karar organının genel kurul olduğunu, üyelikten çıkarma gibi konularda son sözün genel kurula ait bulunduğunu istikrarlı biçimde vurgulamaktadır. Somut bir örnekle: yönetim kurulu, genel kurulun münhasır yetkisinde olan tüzük değişikliği veya fesih gibi bir konuda kendiliğinden karar alamaz; aldığı takdirde bu karar yok hükmünde sayılabilir. Aynı şekilde derneğe kayıtlı bir üyenin genel kurula katılma ve oy kullanma hakkı, ancak tüzükte öngörülen ve kanuna uygun sebeplerle sınırlanabilir; bu hakkın hukuka aykırı biçimde engellenmesi alınan kararı sakatlar.