TMK 74. Madde
(1) Genel kurul, tüzükte belirtilen zamanda yönetim kurulunun çağrısı üzerine toplanır.
(2) (Değişik ikinci fıkra: 4/11/2004-5253/38 md.) Olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılması zorunludur.
TMK 74. Madde Gerekçesi
Maddeyle genel kurulun olağan toplanma koşullarıdüzenlenmiştir. Çağrıyönetim kurulunca yapılır. Olağan genel kurul toplantısının yapılma süresi en geçiki yılda bir olarak saptanmış, böylece yönetim kurulunun olağan toplantı ya çağırma hak ve yetkisini kötüye kullanmasına karşıönlem alınmıştır.
Açıklama
TMK Madde 74, genel kurulun olağan toplantısının koşullarını düzenleyerek derneğin en yetkili karar organının düzenli aralıklarla toplanmasını güvence altına alır. Birinci fıkraya göre genel kurul, tüzükte belirtilen zamanda yönetim kurulunun çağrısı üzerine toplanır; çağrı görevi yönetim kuruluna aittir. Tüzük, olağan toplantının hangi dönemlerde yapılacağını gösterir ve yönetim kurulu bu döneme uygun biçimde çağrıyı gerçekleştirmekle yükümlüdür. Düzenleme, derneğin sürekliliği ve hesap verebilirliği açısından temel öneme sahip olup, TMK Madde 73’te en yetkili karar organı olarak tanımlanan genel kurulun işlevini fiilen yerine getirmesini sağlar. Çağrı usulü, TMK Madde 77 hükmüne tabidir.
İkinci fıkra, 5253 sayılı Dernekler Kanunu ile yapılan değişiklik sonrasında, olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılmasını zorunlu kılar. Bu süre sınırı, yönetim kurulunun olağan toplantıya çağırma yetkisini kötüye kullanarak genel kurulu süresiz biçimde toplamaktan kaçınmasını engelleyen emredici bir güvencedir. Tüzük daha kısa bir dönem öngörebilir; örneğin yıllık olağan toplantı kararlaştırılabilir, ancak üç yıllık azami sürenin aşılmasına imkân veren bir tüzük hükmü geçersizdir. Olağan toplantıda kural olarak yönetim ve denetim kurulu raporlarının görüşülmesi, bütçe ve kesin hesabın onaylanması, organların seçimi ve ibra gibi düzenli işler karara bağlanır. Yönetim kurulunun bu görevi ihmal etmesi, üyelere olağanüstü toplantı talebi yolunu açar.
Yönetim kurulunun üç yıllık süre içinde olağan genel kurulu toplamaması, TMK Madde 75 uyarınca üyelerin olağanüstü çağrı talebinde bulunmasına ve gerekirse sulh hâkimliğine başvurmasına yol açar; ısrarlı ihmal yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğunu doğurabilir. Yargıtay, olağan genel kurulu yasal süresinde toplamayan yönetim kuruluna karşı üyelerin başvuru haklarını kullanabileceğini kabul etmektedir. Somut bir örnekle: tüzüğünde olağan toplantının her yıl yapılacağı yazan bir dernekte yönetim kurulu, seçimleri ertelemek amacıyla iki yıl boyunca genel kurulu toplamazsa, tüzükteki yıllık süreyi de ihlal etmiş olur. Bu durumda üyelerin beşte biri olağanüstü toplantı talebinde bulunabilir; yönetim kurulu yine çağrı yapmazsa üyelerden biri sulh hâkimliğine başvurarak görevlendirme isteyebilir.