TMK 750. Madde
(1) Her taşınmaz maliki, komşuluk hukukundan doğan yetkilerin kullanılması için gerekli işlere ve bunların giderlerine, kendi yararlanması oranında katılmakla yükümlüdür.
TMK 750. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 674 üncü maddesini karşılamaktadır. Maddenin kenar başlığı İsviçre aslıolan 698 inci maddede “Giderlere katılma yükümlülüğü ” şeklindedir. 1984 tarihli Öntasarının 669 uncu maddesinde de aynıkenar başlığıkullanılmaktadır. Oysa bu madde sadece giderlere değil, diğer bir işin yapılmasına katılmayıda düzenlemektedir. Bu nedenle kenar başlık hem giderlere hem de diğer işlere katılmayıkapsayacak şekilde, sadece “Katılma yükümlülüğü ” şeklinde kaleme alınmıştır. Örneğin, gideri gerektirmediği hâ lde, bir kararın alınmasına katılma da bir yükümlülüktür. Madde kenar başlığı ile birlikte yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Açıklama
TMK Madde 750, komşuluk hukukundan doğan yetkilerin kullanılması için gereken işlere ve giderlere her taşınmaz malikinin katılma yükümlülüğünü düzenleyen tamamlayıcı bir hükümdür. Norma göre her taşınmaz maliki, komşuluk hukukundan doğan yetkilerin kullanılması için gerekli işlere ve bunların giderlerine, kendi yararlanması oranında katılmakla yükümlüdür. Hüküm, TMK m.737 vd. ile düzenlenen taşınmaz mülkiyetinin komşuluk ilişkilerine dair bölümünü kapatan ve önceki maddelerde öngörülen ortak işlerin finansmanını adil bir ölçüye bağlayan genel bir kuraldır. Kenar başlığının yalnızca “giderlere katılma” değil, geniş anlamda “katılma yükümlülüğü” olarak kaleme alınması bilinçlidir; çünkü hüküm yalnızca parasal giderleri değil, masraf gerektirmese bile bir kararın alınmasına ya da bir işin yapılmasına fiilen katılmayı da kapsar. Bu yönüyle norm, sınırlıklar, mecralar ve toprak iyileştirme gibi ortak işlere ilişkin TMK m.749, m.744 ve m.755 ile bütünleşir.
Hükmün işleyişi, katılma yükümlülüğünün ölçüsünü “yararlanma oranı” ilkesine bağlamak suretiyle kurulur. Bir komşuluk yetkisinin kullanılması birden çok maliki ilgilendiren bir işi veya gideri gerektiriyorsa, her malik bu işten elde ettiği fayda oranında katkıda bulunmakla yükümlüdür; yararlanması daha fazla olan daha çok, daha az olan daha az pay üstlenir. Bu orantılı dağıtım, ortak işlerin maliyetinin keyfî değil, somut menfaat dengesine göre paylaştırılmasını sağlar. Yükümlülük yalnızca para ödemekle sınırlı olmadığından, örneğin ortak bir mecranın bakımı için alınması gereken bir kararda oy kullanma, gerekli bir başvuruyu birlikte yapma ya da işin yürütülmesine fiilen katkı sunma da bu kapsamdadır. Yükümlülüğünü yerine getirmeyen malik, diğer maliklerin işi tek başına yüklenmesine yol açarsa, kendi yararlanma payına düşen kısmı ödemekle sorumlu kalır ve bu pay yargı yoluyla istenebilir.
Bu düzenlemenin sonucu, ortak komşuluk işlerinden yararlanan her malikin maliyete payı oranında katlanması ve katılmaktan kaçınan malike karşı katkı payının dava edilebilmesidir. Yargıtay, komşuluk işlerine ilişkin gider uyuşmazlıklarında her bir malikin ortak işten sağladığı fiilî yararı bilirkişi marifetiyle saptamakta ve katkı paylarını bu yarar oranında belirlemekte, eşit değil orantılı dağıtım ilkesini esas almaktadır. Somut bir örnek: bitişik üç parselin ortak su mecrasının tıkanması nedeniyle temizlenmesi gerektiğinde, mecradan en çok yararlanan parselin maliki giderin en büyük payını, daha az su çeken parsel maliki ise küçük bir kısmını üstlenir; maliklerden biri katkıdan kaçınırsa, masrafı yapan diğer malikler TMK m.750’ye dayanarak ondan kendi yararlanma oranına düşen tutarı talep edebilir. Aynı ilke, ortak bir sınırlığın bakımı veya bir kararın alınmasına katılım yönünden de geçerlidir.