TMK 79. Madde
(1) Genel kurul toplantısının açılışından sonra, toplantıyı yönetmek üzere, bir başkan ve yeteri kadar başkan vekili ile yazman seçilir.
(2) Genel kurul toplantısında yalnız gündemde yer alan Maddeler görüşülür. Ancak, toplantıda hazır bulunan üyelerin en az onda biri tarafından görüşülmesi yazılı olarak istenen konuların gündeme alınması zorunludur.
(3) (Mülga üçüncü fıkra: 4/11/2004-5253/38 md.)
TMK 79. Madde Gerekçesi
Madde toplantıusulünüdüzenlemektedir. Birinci fıkra toplantıyıyöneteceklerin kimler olacağını ve sayılarınısaptamaktadır. İkinci fıkra genel kurulun toplantılarında gündemle bağlılığını ve bunun yanısıra toplantıda hazır bulunan üyelerin en az onda biri tarafından istenilmesi koşuluyla görüşülmesi yazılı olarak istenen konuların da gündeme alınmasızorunluluğunu öngörmektedir. Üçüncüfıkra hükümet komiserinin katılımını ve katılmamasının toplantının yapılmasınıönlemeyeceğini hükme bağlamaktadır.
Açıklama
TMK Madde 79, genel kurul toplantısının nasıl yürütüleceğini gösteren toplantı usulünü düzenler. Birinci fıkraya göre toplantının açılışından sonra, toplantıyı yönetmek üzere bir başkan, yeterli sayıda başkan vekili ve yazman seçilir. Divan adı verilen bu heyet, görüşmelerin düzenli yürütülmesini, oylamaların sağlıklı yapılmasını ve tutanağın tutulmasını sağlar. Toplantıyı, çağrıyı yapan yönetim kurulu değil, genel kurulun kendi içinden seçtiği divan yönetir; bu, organın bağımsızlığını ve iradesinin özgürce oluşmasını güvence altına alan bir ilkedir. Düzenleme, TMK Madde 77’deki çağrı ve TMK Madde 78’deki toplantı yeter sayısı kurallarının tamamlayıcısı niteliğindedir.
İkinci fıkra, gündeme bağlılık ilkesini getirerek üyelerin önceden bilgilendirildiği konular dışında karar alınmasını engeller. Genel kurulda kural olarak yalnızca gündemde yer alan maddeler görüşülür; böylece üyeler hangi konuların karara bağlanacağını önceden bilerek katılım kararı verebilir. Ancak bu ilke mutlak değildir: toplantıda hazır bulunan üyelerin en az onda biri tarafından görüşülmesi yazılı olarak istenen konuların gündeme alınması zorunludur. Bu istisna, azınlığın gündem belirlemeye katılmasını sağlayan demokratik bir güvencedir. Üçüncü fıkra, eski hükümet komiseri katılımına ilişkin düzenlemeyi içermekteyken 5253 sayılı Dernekler Kanunu ile mülga kılınmış, böylece idari vesayet niteliğindeki bu uygulamaya son verilmiştir.
Gündeme bağlılık ilkesine aykırı biçimde, gündemde yer almayan ve onda bir istisnasına da girmeyen bir konuda alınan karar sakat olup, TMK Madde 83 uyarınca iptal davasına konu olabilir. Yargıtay, gündemde bulunmayan bir konuda alınan kararın, usulüne uygun olarak gündeme alınmadığı sürece iptali gerektiğini istikrarlı biçimde kabul etmektedir. Divan oluşturulmadan yürütülen toplantı da usul yönünden sakatlanır. Somut bir örnekle: gündeminde yalnızca bütçe onayı bulunan bir genel kurulda, yönetim kurulunun azline ilişkin bir karar alınmak isteniyorsa, bu konu ancak hazır üyelerin onda birinin yazılı talebiyle gündeme eklenebilir; aksi hâlde alınan azil kararı, itiraz eden üyenin açacağı dava ile mahkemece iptal edilir.