TMK 80. Madde
(1) Genel kurul, üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma hakkında son kararı verir; dernek organlarını seçer ve derneğin diğer bir organına verilmemiş olan işleri görür.
(2) Genel kurul, derneğin diğer organlarını denetler ve onları haklı sebeplerle her zaman görevden alabilir.
TMK 80. Madde Gerekçesi
Maddeyle derneğin en üst organıolan genel kurulun görev ve yetkilerinin neler olduğu düzenlenmiş, derneğin diğer organlarınıdenetleyeceği ve onlarıhaklısebeplerin varlığıhâ linde her zaman görevden alabileceği hükme bağlanmıştır. Haklısebeplerle görevden alınan diğer organların sözleşmeden doğan haklarınıkullanmalarıdoğal olduğundan, maddede genel kurulca haklısebeplerle görevden alınan diğer organların, sözleşmeden doğan haklarının saklıtutulmasıyönünde bir hükme yer verilmemiştir.
Açıklama
TMK Madde 80, derneğin en üst karar organı olan genel kurulun görev ve yetkilerini düzenleyerek bu organın dernek yapısındaki üstün konumunu belirler. Hükme göre genel kurul; üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma konusunda son kararı verir, dernek organlarını seçer ve diğer bir organa açıkça verilmemiş tüm işleri görür. Bu son yetki, genel kurulu bir tür artık yetki sahibi yaparak organlar arası boşlukları doldurur. Düzenleme, TMK Madde 73’te genel kurulun en yetkili karar organı olduğunu belirten hükmün somutlaştırılmasıdır ve TMK Madde 84’teki yönetim kurulunun seçimiyle doğrudan bağlantılıdır.
Genel kurulun yetkileri yalnızca seçim ve atamayla sınırlı olmayıp denetim boyutunu da kapsar. İkinci fıkra uyarınca genel kurul, derneğin diğer organlarını denetler ve haklı sebeplerin varlığı hâlinde onları her zaman görevden alabilir. Bu görevden alma yetkisi, organların genel kurula karşı hesap verebilirliğini sağlayan temel araçtır. Üyeliğe kabul ve çıkarmada son söz genel kuruldadır; yönetim kurulunun bu yöndeki kararları, tüzükte aksi öngörülmedikçe genel kurul önünde itiraza açıktır. Genel kurul ayrıca tüzük değiştirme, derneği fesih, taşınmaz alımı ve bütçe onayı gibi temel kararları da bizzat alır. Bu yetkilerin bir kısmı TMK Madde 81’deki nitelikli çoğunluk kurallarına tabidir.
Genel kurulun yetkisine giren bir işin başka bir organca yapılması, o işlemi yetki yönünden sakat kılar ve TMK Madde 83 uyarınca iptal davasına konu olabilir. Yargıtay, üyelikten çıkarma kararına karşı son merciin genel kurul olduğunu, yönetim kurulunca verilen çıkarma kararının genel kurul denetiminden geçmesi gerektiğini kabul etmektedir. Haklı sebeple görevden almada, görevden alınan organ üyelerinin sözleşmeden doğan hakları saklıdır. Somut bir örnekle: yönetim kurulu, dernek malvarlığını amaç dışı kullanan bir üyeyi geçici olarak çıkarsa dahi nihai karar genel kurula aittir; üye, genel kurulda dinlenmeyi talep edebilir. Aynı şekilde genel kurul, görevini kötüye kullandığı sabit olan yönetim kurulunu haklı sebeple her zaman görevden alarak yerine yenisini seçebilir.