TMK 88. Madde
(1) Genel kurul, her zaman derneğin feshine karar verebilir.
TMK 88. Madde Gerekçesi
Madde yürürlükteki Kanunun 69 uncu maddesini karşılamaktadır. Maddede bir derneğin kendi varlığına genel kurul kararıyla her zaman son verebileceği belirtilmiştir. Bu konuda tek yetkili organ genel kurul olduğundan, bu yetkinin başka organlara devri mümkün değildir.
Açıklama
TMK Madde 88, derneğin kendi iradesiyle sona ermesini düzenleyerek dernek özerkliğinin en güçlü görünümlerinden birini ortaya koymaktadır. Hükme göre genel kurul, her zaman derneğin feshine karar verebilir; bu yetki süreye, koşula veya dışsal bir onaya bağlı olmaksızın derneğin en üst karar organına tanınmıştır. Kendiliğinden sona ermeyi düzenleyen TMK madde 87 ve mahkeme kararıyla feshi düzenleyen TMK madde 89 ile birlikte okunduğunda, bu hüküm sona erme yollarının iradi olanını oluşturur. Genel kurulun münhasır yetkisini düzenleyen TMK madde 80 ile de doğrudan bağlantılı olan kural, fesih kararının yalnızca genel kurulca alınabileceğini, yönetim kurulu veya başka bir organa devredilemeyeceğini ortaya koyar. Böylece derneğin varlığına son verme iradesi, üyelerin oluşturduğu en geniş katılımlı organın elinde tutulmuştur.
Uygulama mekanizması bakımından fesih kararı, genel kurulun tüzükte ve Kanunda öngörülen toplantı ve karar yeter sayılarına uyularak alınır; fesih gibi derneğin varlığını sona erdiren önemli bir karar bakımından tüzükte daha ağır bir nisap öngörülmüş olabilir. Genel kurul, fesih kararını her zaman, yani derneğin faaliyet süresi içinde herhangi bir anda alabilir; bunun için özel bir gerekçe veya dışsal bir sebep gösterilmesi zorunlu değildir. Fesih yetkisinin münhasıran genel kurula ait olması nedeniyle, yönetim kurulunun veya başka bir organın aldığı fesih niteliğindeki kararlar geçersizdir. Genel kurulun fesih kararıyla birlikte tasfiye süreci başlar; bu aşamada derneğin malvarlığının akıbeti, tüzük hükümleri ve Kanunun tasfiyeye ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde belirlenir.
Genel kurulun fesih kararıyla derneğin tüzel kişiliği tasfiye amacıyla devam eder ve TMK madde 90 ve devamındaki hükümler uyarınca tasfiye tamamlandığında tüzel kişilik tamamen sona erer; tasfiye sonucu kalan malvarlığı tüzükte gösterilen yere, gösterilmemişse benzer amaçlı bir yere özgülenir. Yargıtay içtihadında, fesih kararının yetkili organca ve usulüne uygun nisapla alınmadığı hâllerde geçersiz sayılacağı ve kararın iptalinin istenebileceği kabul edilmektedir. Somut bir örnekle: amacını gerçekleştirmiş veya üye sayısı azalarak işlevsiz kalmış bir dernek, olağan veya olağanüstü genel kurul toplantısında gerekli nisabı sağlayarak feshe karar verebilir. Bu kararın ardından tasfiye memurları malvarlığını tasfiye eder; buna karşılık yönetim kurulunun tek başına aldığı bir kapatma kararı, münhasır yetki kuralına aykırı olduğundan hüküm doğurmaz.