TMK 98. Madde

(1) Dernekler, bağlı oldukları federasyonun; federasyonlar da bağlı oldukları konfederasyonun genel kurulunda en az üçer üye ile temsil olunurlar. Temsilci üyeler, ilgili derneklerin ve federasyonların genel kurullarınca seçilirler.

(2) Federasyon ve konfederasyonlara ilişkin diğer hususlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanır.

Açıklama

TMK Madde 98, federasyon ve konfederasyonların üst kuruluş yapısındaki temsil esaslarını ve bu kuruluşlara uygulanacak hükümleri düzenleyen ortak bir hükümdür. Birinci fıkraya göre dernekler, bağlı oldukları federasyonun; federasyonlar da bağlı oldukları konfederasyonun genel kurulunda en az üçer üye ile temsil olunur; bu temsilci üyeler, ilgili derneklerin ve federasyonların genel kurullarınca seçilir. İkinci fıkra ise federasyon ve konfederasyonlara ilişkin diğer hususlar hakkında Türk Medeni Kanunu hükümlerinin uygulanacağını öngörerek genel dernek hükümlerine yollama yapar. Hüküm, federasyonu düzenleyen TMK Madde 96 ve konfederasyonu düzenleyen TMK Madde 97 ile doğrudan bağlantılıdır; bu üç madde birlikte derneklerin üst örgütlenme rejimini oluşturur ve dernek genel hükümlerinin üst kuruluşlara taşınmasını sağlar.

Uygulama mekanizması bakımından madde, üst kuruluşların iç demokrasisini ve temsil dengesini güvence altına alır. Bir federasyona bağlı her dernek, federasyon genel kurulunda en az üç üyeyle temsil edilir; bu üyeler derneğin kendi genel kurulunca seçilir. Aynı şekilde bir konfederasyona bağlı her federasyon, konfederasyon genel kurulunda en az üç üyeyle temsil edilir ve bu üyeler federasyonun genel kurulunca belirlenir. Asgari üçer üye kuralı, hiçbir üye kuruluşun üst kuruldaki sesinin tek bir temsilciye indirgenmemesini ve karar süreçlerinde dengeli bir katılımın sağlanmasını amaçlar. İkinci fıkranın yollaması gereğince, federasyon ve konfederasyonların kuruluşu, organları, genel kurul işleyişi, yönetim ve denetim kurulları ile sona ermesi gibi temsil dışındaki bütün konularda derneklere ilişkin genel hükümler kıyasen uygulanır; böylece üst kuruluşlar için ayrı bir bütün düzenlemeye gerek kalmaz.

Sonuçları itibarıyla bu temsil kuralına uyulmaması, üst kuruluş genel kurulunun toplanması ve aldığı kararların geçerliliği bakımından sakatlık doğurabilir; usulüne uygun temsil edilmeyen genel kurul kararlarının iptali gündeme gelebilir. Yargıtay, dernek ve üst kuruluş genel kurullarının çağrı ve temsil usulüne uyulmadan alınan kararlarının iptal edilebileceğini kabul etmektedir. Somut bir örnek vermek gerekirse: on dernekten oluşan bir federasyonun genel kurulunda, bazı dernekler yalnızca birer temsilciyle katılmışsa, TMK Madde 98’in öngördüğü en az üçer üye ile temsil kuralına aykırılık nedeniyle bu genel kurulda alınan kararların iptali istenebilir; ayrıca temsilcilerin derneğin kendi genel kurulunca usulüne uygun seçilmiş olması da aranır. Böylece norm, üst örgütlenmede temsil adaletini ve karar meşruiyetini güvence altına alır.