TTK 1453. Madde
(1) Rizikonun gerçekleşmemesinde menfaati bulunanlar, bu menfaatlerini mal sigortası ile teminat altına alabilirler.
(2) Rizikonun gerçekleşmesi sonucu doğan kazanç kaybı ile sigorta edilen malın ayıbından doğan hasarlar, aksine sözleşme yoksa, sigorta kapsamında değildir. Mal bağlamında kazancın, makul sınırı aşan kısmı sigorta edilemez.
(3) Mal sigortası niteliğindeki grup sigortalarında; mal girmesi veya çıkması sebebiyle mal topluluğunda değişiklikler meydana gelmiş olsa bile, sözleşme bütün hükümleriyle geçerlidir.
(4) Mal topluluğu için yapılan mal sigortası, topluluğa dâhil münferit parçaları da kapsar.
TTK 1453. Madde Gerekçesi
Maddede öncelikle sigortanın konusunun para ile ölçülebilen menfaat olduğu belirtilmek suretiyle “menfaati olan kimselerin” sigorta yaptırabileceği hususu da kendiliğinden düzenlenmiştir. Ayrıca, mal topluluğu sigortalarına ilişkin düzenlemelere de maddede yer verilmiş, grup sigortalarında olduğu gibi mal topluluğundaki meydana gelen değişikliklerde de sözleşmenin geçerli olduğu ifade edilmiştir. Kar sigortası ile kar sigortasının sınırına ilişkin mevcut düzenleme ise bu Tasarıda da korunmuştur.
Açıklama
TTK Madde 1453, mal sigortasının temel ilkelerini ve kapsamını düzenleyen normatif bir hükümdür. Madde, sigorta sözleşmesinin konusunun para ile ölçülebilen bir menfaat olması gerektiğini vurgulayarak, rizikonun gerçekleşmemesinde hukuki veya ekonomik menfaati bulunan kişilerin bu menfaatlerini teminat altına alabileceğini belirtir. TTK Madde 1453 kapsamında, Türk Borçlar Kanunu’nun sigorta sözleşmesine ilişkin genel hükümleri ile Medeni Kanun’un mülkiyet ve menfaat kavramlarına dair düzenlemeleri bağlantılı olarak uygulanır. Madde ayrıca, kazanç kaybı ve mal ayıplarından doğan hasarları sigorta kapsamı dışı tutarak, sigorta ilişkisinin sınırlarını belirler. Makul sınırı aşan kazanç kısmının sigortaya tabi tutulamaması ilkesi de bu normatif çerçevede korunmuştur.
Uygulamada TTK Madde 1453 uyarınca, işletme sahibi ticari mallarını, gayrimenkul malını veya envanter kalemlerini sigorta ettirerek menfaatini koruyabilir. Mal topluluğu sigortalarında grup şeklinde yapılan sözleşmeler, stok değişiklikleri rağmen geçerliğini sürdürür; eklenen veya çıkarılan mallar otomatik olarak teminat kapsamına dâhil olur. Sigortalı, sigorta ettiği mallardaki gerçek ve somut zararları talep edebilir, ancak bu talep makul ölçüler içinde olmalıdır. Sözleşme koşullarında aksi yazılı olmadıkça, işletmenin potansiyel kâr kayıpları veya malların gizli kusurlarından doğan hasarlar tazmine tabi değildir.
Hukuki açıdan, TTK Madde 1453’ü ihlal eden sigorta sözleşmeleri geçersiz sayılabilir veya sinir kısmı hükümsüz hale gelebilir. Yargıtay içtihadında, sigortalının makul sınırı aşan kazanç güvence talebine ilişkin uyuşmazlıklarda, sözleşme metni ile gerçekleşen zarar miktarı karşılaştırılarak incelenir. Sigortacı, limitin aşılması halinde sorumluluğunun kısıtlı olduğunu ispat etme yükümlülüğüne sahiptir. Talep edilen tazminatın makul sınırlar içinde olduğunun belirlenmesi için hasar tespit raporları ve akaryakıt fiyatlandırması gibi objektif veriler dikkate alınır.