TTK 1474. Madde
(1) Sigortalı aleyhine bir istem ileri sürüldüğünde, isteme ilişkin makul giderler sigortacı tarafından karşılanır; sigorta bedelini aşan giderlerin ödenebilmesi için sözleşmede hüküm bulunmalıdır.
(2) Sigortacı, sigortalının istemi üzerine, giderler için avans vermek zorundadır.
TTK 1474. Madde Gerekçesi
Tasarının bu maddesi ile getirilen düzenleme mal sigortalarında söz konusu olan zararı önleme azaltma yükümlülüğünün bir anlamda sorumluluk sigortalarındaki uzantısıdır. Zira, sigortalının kendi haklarını korumak için yapmış olduğu girişimler sigortacının ödeyeceği tazminat miktarına da etki edecektir. Bu nedenle yapılan masrafların sigorta teminatı içinde olduğu kabul edilmiştir. Ancak, mal sigortalarındaki zararı önleme ve azaltma yükümlülüğünden farklı olarak, yapılan masrafların sigorta teminatını aşması halide karşılanabilmesi sözleşmede hüküm bulunmasına bağlanmıştır. Zira, hakkı korucu işlemlerden doğan masraflar büyük meblağlara ulaşabilmektedir. Kanun gereği bu masrafların doğrudan doğruya sigortacıya yükletilmesi ise, sigortacıyı önceden sınırlarını tahmin edemediği bir teminatla karşı karşıya bırakmak demek olacaktır. Doğal olarak bu durum da prim hesaplamalarında zorluklara neden olacaktır.
Açıklama
TTK Madde 1474, sorumluluk sigortasında sigortalının hak korumasını güvence altına alan önemli bir düzenlemedir. Madde, sigortalı aleyhine bir istem ileri sürüldüğünde ortaya çıkan makul giderlerin sigortacı tarafından karşılanacağını ve sigorta bedelini aşan giderlerin ancak sözleşmede açıkça hüküm bulunması halinde ödeneceğini belirtmektedir. Bu düzenleme, Türk Borçlar Kanunu’ndaki sigorta hukuku genel ilkelerine ve TTK’nın sorumluluk sigortasına ilişkin diğer hükümlerine (özellikle madde 1470-1473) uyum göstermektedir. Kanun koyucu, hakkı korucu işlemler sırasında ortaya çıkan masrafların sigorta teminatı kapsamında kalması gerektiğine hükmetmişdir.
Uygulamada sigortacı, sigortalının savunma giderleri, avukat ücretleri, bilirkişi masrafları gibi makul harcamalarını karşılamak zorundadır. TTK Madde 1474’e göre, sigortalı istemi üzerine sigortacı bu giderler için avans vermelidir; bu şekilde sigortalının hukuki mücadelesi finansal nedenlerle sekteye uğramaz. Ancak giderler sigorta bedelini aştığında, örneğin uzun ve maliyetli bir dava süreci yaşandığında, ek masrafların karşılanması ancak poliçede özel bir hüküm varsa mümkündür. Bu, sigortacıyı öngörülemez bir finansal yükten koruma amacını taşımaktadır.
Hukuki sonuç olarak, sigortacının bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi veya giderleri kapsayan sözleşmeye rağmen ödemeyi reddetmesi halinde sigortalı tazminat ve cezai müeyyide talep edebilir. Yargıtay kararlarında sigorta sözleşmesinin iyiniyetle yorumlanması ve sigortalıyı koruyucu bir anlayışın benimsendiği görülmektedir. Böylece TTK Madde 1474, sigortalının hak araştırması aşamasında ortaya çıkan ekonomik zorlukları hafifletmek suretiyle adil bir sorumluluk sigortası sistemi inşa etmektedir.