TTK 1478. Madde
(1) Zarar gören, uğradığı zararın sigorta bedeline kadar olan kısmının tazminini, sigorta sözleşmesi için geçerli zamanaşımı süresi içinde kalmak şartıyla, doğrudan sigortacıdan isteyebilir.
TTK 1478. Madde Gerekçesi
Söz konusu madde ile zarar gören üçüncü kişinin doğrudan doğruya sigortacıya talep karşı talep ve dava hakkı düzenlenmiştir. 6762 sayılı Kanunun 1310 uncu maddesinde sadece yangın dolayısıyla sorumluluk sigortaları ile ilgili olarak doğrudan doğruya dava hakkı düzenlenmiştir. Ancak, söz konusu Kanun dışında da, özellikle zorunlu sorumluluk sigortalarında, doğrudan doğruya talep ve dava hakkı kanunlarla (Karayolları Trafik Kanununda ve Borçlar Kanununda olduğu gibi) ya da genel şartlarla kabul edilmiştir. Sorumluluk sigortalarında asıl amaç her ne kadar sigortalının üçüncü kişiye vermiş olduğu zarar nedeniyle ödeyeceği tazminata bağlı olarak mal varlığında meydana gelen azalmanın telafisi de, bunun yan sonucu zarar görenin de bir an önce zararının giderilmesini ve sigortalının ödeme güçsüzlüğüne karşı üçüncü kişilerin korunmasıdır. Ayrıca, zarar görenin doğrudan doğruya sigortacıya başvurması da zarar veren durumundaki sigortalıyı rahatlatıcı bir etki yaratacak ve sigortalının da sorumluluk sigortası ile sağlanmak istediği amaca daha kolay ulaşmasını sağlayacaktır. Fakat getirilen düzenleme hiçbir şekilde sorumluluk sigortasını üçüncü kişi lehine sözleşme durumuna sokmaz. Zira, halen menfaati sigorta edilen bizzat sigortalının kendisidir.
Açıklama
TTK Madde 1478, sorumluluk sigortasında zarar görenin sigorta sözleşmesinden doğrudan yararlanma hakkını düzenler. Normatif çerçevesi Türk Borçlar Kanunu (TBK) ile bağlantılı olup, özellikle kusur sorumluluğu ve tazminat hukuku ilkeleri üzerine inşa edilmiştir. Madde, gerek zorunlu sorumluluk sigortaları gerek ihtiyari sorumluluk sigortaları için geçerli olmakla birlikte, pratik uygulamada karayolu trafik sigortaları ile mesleki sorumluluk sigortalarında sıklıkla uygulanır. TTK Madde 1478 ile getirilen düzenleme, daha önceki 6762 sayılı Kanun döneminde sadece yangın sigortaları kapsamında sınırlı olan hakkı genelleştirerek, tüm sorumluluk sigorta türlerine yaygınlaştırmıştır.
Uygulamada zarar gören kişi, sigortalının kendisine verdiği zararın sigorta bedeline kadar olan kısmını, sigortalıya karşı dava açmaktansa doğrudan sigortacıdan talep edebilir. Bu hak, sigorta sözleşmesinin geçerli olduğu zamanaşımı süresi içinde kullanılmalıdır. Örneğin, motor kazasında mağdur taraf, kusurlu sürücü ile hukuki müzakereyi uzatmak yerine, sorumluluğa ilişkin sigorta poliçesi bulunduğunu öğrenirse, doğrudan sigorta şirketine başvuru yapabilir. Sigortacı bu talep karşısında, sigorta bedeli dahilinde ödeme yapmakla yükümlüdür.
Hukuki sonuç olarak sigortacı, zarar görenin talebini haklı bulursa ödeme yapmalıdır. Ödemeyi reddeden veya gecikmede bulunan sigortacı, temerrüt faizi ve hatta usulsüz redde bağlı tazminatla karşı karşıya kalabilir. Yargıtay kararlarında, zarar görenin doğrudan talep hakkı oldukça koruyucu şekilde yorumlanmış, sigorta ilişkisinin tercihlik ilkesine dayanmadığı, bilakis temel bir hak olduğu ifade edilmiştir. Böylece zarar görenin ekonomik güvenliği güçlendirilmiş ve sigorta sisteminin sosyal işlevi vurgulanmıştır.