TTK 455. Madde
(1) Esas sözleşmenin değiştirilmesine ilişkin genel kurul kararı, yönetim kurulu tarafından, şirket merkezinin ve şubelerinin bulunduğu yerin ticaret siciline tescil edilir; ayrıca ilana bağlı hususlar ilan ettirilir; tescil ve ilan edilen karar şirketin internet sitesine konulur. Değiştirme kararı üçüncü kişilere karşı tescilden önce hüküm ifade etmez.
TTK 455. Madde Gerekçesi
Madde 6762 sayılı Kanunun 390 ıncı maddesini küçük bir değişiklikle tekrarlamaktadır. Hükümde değiştirme kararının tescilden önce üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmeyeceğine açıklık getirilmiştir.
Açıklama
TTK Madde 455, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun anonim şirkete ilişkin düzenlemeleri kapsamında tescil hususunu ele almaktadır. Anonim şirketin temel belgesi niteliğindeki esas sözleşmenin değiştirilmesi, hem şirketin özgünlüğünü koruması hem de değişen ekonomik koşullara uyum sağlaması açısından kritik bir süreçtir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın onayı, ticaret sicili tescili ve imtiyazlı pay sahipleri özel kuruluna ilişkin hükümler de bu düzenlemenin ayrılmaz parçalarıdır.
Uygulamada TTK Madde 455, anonim şirket esas sözleşmesinin değiştirilmesi sürecinde gerekli nisapların sağlanması, Bakanlık izninin alınması ve ticaret siciline tescil yükümlülükleri açısından temel başvuru kaynağı oluşturmaktadır. Özellikle imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını etkileyen esas sözleşme değişikliklerinde bu pay sahipleri için ayrı bir onay mekanizması işletilmektedir. Uygulamada şirketin faaliyet konusunun değiştirilmesi, sermayenin artırılması ya da azaltılması ile yönetim yapısının yeniden şekillendirilmesi gibi köklü değişikliklerde bu madde hükmünün usul açısından eksiksiz uygulanması zorunludur. Esas sözleşme değişikliğinin hazırlık aşamasında hukuki danışmanlık alınması, değişikliğin mevcut ortaklık yapısı, imtiyazlı paylar ve iç yönerge üzerindeki etkilerinin önceden değerlendirilmesi önerilmektedir. Bakanlık izninin kapsamı bakımından ticaret hukuku mevzuatı ve ilgili yönetmelikler belirleyici ölçütleri ortaya koymaktadır.
TTK Madde 455’ye aykırı biçimde gerçekleştirilen esas sözleşme değişikliği tescil talebinin ticaret sicili müdürlüğünce reddedilmesi, bunun yanı sıra usulsüz değişiklik kararına karşı iptal davası yoluna gidilmesi mümkündür. Bakanlık izninin alınmadan ya da imtiyazlı pay sahipleri özel kurulunun onayı sağlanmadan gerçekleştirilen değişiklikler butlan ile sakattır. Yargıtay bu alandaki kararlarında nisap şartlarına ve özel kurulun toplanma usulüne ilişkin olarak katı bir standart benimsemektedir. Esas sözleşme değişikliklerinde yönetim kurulunun hazırlık sorumluluğu ve olası hata veya eksiklikler nedeniyle doğabilecek tazminat yükümlülüğü de göz ardı edilmemelidir. Tescil öncesi noter onayı ile ticaret sicili denetiminin usulsüzlükleri erken aşamada tespit etmeye yaradığı da dikkat çekilmesi gereken önemli bir husustur.