TTK 729. Madde
(1) Başvurma hakkı olan herkes, poliçede aksine şart bulunmadıkça, kendisinden önce gelen borçlulardan biri üzerine çekeceği ve bu kişinin yerleşim yerinde, görüldüğü anda ödenmesi şart olan ve “retret” denilen yeni bir poliçe aracılığıyla başvuruda bulunabilir.
(2) Retret, 725 ve 726 ncı maddelerde gösterilen paralardan başka komisyon ücretini içerir.
(3) Retret hamil tarafından düzenlenirse, poliçe bedeli poliçenin ödeneceği yerden, önceki borçlunun yerleşim yeri olan yer üzerine çekilen ve görüldüğünde ödenmesi şart olan bir poliçenin cari fiyatına göre belirlenir. Retret bir ciranta tarafından düzenlenirse, poliçe bedeli, retreti düzenleyen kişinin yerleşim yerinden önceki borçlunun yerleşim yeri olan yer üzerine çekilen ve görüldüğünde ödenmesi şart bulunan bir poliçenin cari fiyatına göre belirlenir.
TTK 729. Madde Gerekçesi
Bu madde, 6762 sayılı Kanunun 641 inci maddesinden aynen alınmış sadece dili yenileştirilmiştir.
Açıklama
TTK Madde 729, müracaat hakkının kullanılmasında klasik bir araç olan retret kurumunu düzenler. Retret, başvurma hakkı bulunan kişinin, kendisinden önce gelen borçlulardan biri üzerine çekeceği ve o borçlunun yerleşim yerinde görüldüğünde ödenecek yeni bir poliçedir. Böylece müracaat alacağı, doğrudan tahsil yerine yeni bir kambiyo senedi düzenlenerek ticari hayatın akışı içinde paraya çevrilir. Hüküm, poliçenin görüldüğünde ödenmesine ilişkin vade türleri ve müracaat kalemlerini belirleyen m.725 ile m.726 ile bağlantılıdır; zira retretin bedeli bu maddelerdeki tutarlar üzerine kurulur.
Maddenin işleyişi belirli koşullara bağlıdır. Öncelikle poliçede aksine bir şart bulunmamalıdır; düzenleyen retret yasağı koymuşsa bu yola başvurulamaz. Retretin bedeli, m.725 ve m.726’da gösterilen para kalemlerine ek olarak komisyon ücretini de içerir. Retreti kimin düzenlediğine göre bedelin belirlenme ölçütü değişir: retret hamil tarafından çekiliyorsa bedel, poliçenin ödeneceği yerden önceki borçlunun yerleşim yeri üzerine çekilen, görüldüğünde ödenecek bir poliçenin cari fiyatına göre; bir ciranta tarafından çekiliyorsa retreti düzenleyenin yerleşim yerinden önceki borçlunun yerleşim yeri üzerine çekilen senedin cari fiyatına göre hesaplanır. Bu ölçüt, iki yer arasındaki kambiyo kuru farkını yansıtarak gerçek değerin korunmasını sağlar.
Retret, günümüzde nispeten az başvurulan bir araç olsa da, müracaat alacağının başka bir ticari merkez üzerinden iskonto ettirilerek hızla nakde çevrilmesine imkân tanıdığı için tarihsel ve pratik bir öneme sahiptir. Uygulamada retretin geçerliliği, üzerine çekildiği önceki borçlunun gerçekten müracaat borçlusu olmasına ve bedelin maddede gösterilen kalemlerle sınırlı kalmasına bağlıdır. Örneğin İstanbul’daki bir hamil, Ankara’daki cirantaya başvurmak yerine onun üzerine görüldüğünde ödenecek bir retret çekip bunu bankaya iskonto ettirerek alacağını derhâl tahsil edebilir; iki şehir arasındaki kambiyo fiyatı farkı da retret bedeline yansır. Retretin görüldüğünde ödenecek nitelikte olması zorunludur, zira amaç alacağın gecikmeksizin paraya çevrilmesidir. Düzenleyenin poliçeye koyduğu açık bir retret yasağı ise bu yolu tümüyle kapatacağından, senedin bu yönden incelenmesi gerekir. TTK Madde 729, böylece müracaat hakkına ticari esneklik kazandıran ve alacağın başka bir merkez üzerinden hızla likit hâle getirilmesini sağlayan ayrıntılı bir mekanizma sunar.