TTK 732. Madde
(1) Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar.
(2) Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, muhataba, yerleşim yerli bir poliçeyi ödeyecek olan kimseye ve düzenleyen, poliçeyi başka bir kişi veya ticari işletme hesabına düzenlemiş olduğu takdirde o kişiye veya ticari işletmeye karşı da ileri sürülebilir.
(3) Poliçeden doğan borcu düşmüş olan cirantaya karşı böyle bir istem ileri sürülemez.
(4) Zamanaşımı süresi, poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıldır; ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir.
TTK 732. Madde Gerekçesi
6762 sayılı Kanunda sebepsiz zenginleşme 644 üncü maddede bazı hususlar, gereği yokken parantez içinde yazılarak karışık bir şekilde düzenlenmişti. 732 nci madde hükmün anlamını ve sistemini değiştirmeden daha açık bir ifade ile kaleme alınmıştır. Ayrıca, Tasarı metnine, mevcut metinde ve kaynakta bulunmayan bir özel zamanaşımı süresi hükme eklenmiştir. Bu süre Yargıtayın yerleşik kararlarında kabul edildiği üzere zenginleşmenin oluştuğu tarihten itibaren bir yıldır.
Açıklama
TTK Madde 732, poliçeden doğan kambiyo hukuku yükümlülükleri zamanaşımı ya da gerekli işlemlerin ihmali nedeniyle sona ermiş olsa bile, hamilin tamamen korumasız kalmaması için sebepsiz zenginleşmeye dayanan tamamlayıcı bir talep hakkı tanır. Bu hak, Türk Borçlar Kanunu’nun sebepsiz zenginleşmeye ilişkin genel hükümlerinden ayrılan, kıymetli evrak hukukuna özgü bir kurumdur. Maddenin amacı, şekle bağlı kambiyo hakkı düştüğünde bile, düzenleyen veya kabul edenin hamilin zararına elde ettiği malvarlığı artışını iade ettirmektir. Böylece protesto süresini kaçıran ya da zamanaşımına uğrayan hamile son bir hukuki imkân bırakılır.
Talebin yöneltilebileceği kişiler maddede özenle belirlenmiştir. Sebepsiz zenginleşme istemi; düzenleyene, kabul eden muhataba, yerleşim yerli poliçeyi ödeyecek kimseye ve düzenleyen poliçeyi başka bir kişi veya ticari işletme hesabına çekmişse o kişi ya da işletmeye karşı ileri sürülebilir. Buna karşılık, borcu düşmüş olan cirantaya karşı bu talep kullanılamaz; çünkü ciranta poliçe karşılığını elinde tutmaz ve onun aleyhine bir zenginleşme söz konusu olmaz. Zamanaşımı bakımından özel bir süre öngörülmüştür: poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi izleyen tarihten itibaren bir yıl. İspat yükü tersine çevrilmiş olup, zenginleşmediğini iddia edenin bunu kanıtlaması gerekir.
Bu hükmün uygulanmasında belirleyici olan, davalının gerçekten ve hamilin zararına zenginleşmiş olmasıdır; salt kambiyo hakkının düşmüş olması iade için yeterli değildir. Madde gerekçesinde de belirtildiği üzere, bir yıllık özel süre Yargıtay’ın yerleşik içtihadından alınmış olup, zenginleşmenin doğduğu andan işlemeye başlar. Pratik bir örnekle: çekilen poliçenin bedelini muhataba ödeten ancak senedi zamanaşımına bırakan hamil, kambiyo takibi yapamasa da, karşılığı elinde tutan kabul edene karşı bir yıl içinde sebepsiz zenginleşme davası açabilir. Bu davada hamil yalnızca davalının zenginleştiği miktarla sınırlı talepte bulunabilir; talebi poliçe bedelinin tamamını aşamaz. İspat yükünün davalıya geçmiş olması, hamilin konumunu görece güçlendirir ve zenginleşmediğini öne süren tarafı bunu kanıtlamaya zorlar. TTK Madde 732, böylece kambiyo hukukunun katı şekilciliğinin yarattığı hak kayıplarını maddi adalet ölçüsünde yumuşatan bir emniyet supabı işlevi görür.