TMK 298. Madde
(1) Ana, çocuk ve çocuğun ölümü hâlinde altsoyu, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer tanımanın iptalini dava edebilirler.
(2) Dava tanıyana, tanıyan ölmüşse mirasçılarına karşı açılır.
TMK 298. Madde Gerekçesi
1984 tarihli Öntasarının 298 inci maddesinin ilk iki fıkrasından alınmıştır. Yürürlükteki Kanunun 293 ve 294 üncü maddeleri, itiraz hakkınıanaya, çocuğa, çocuğun ölümühâ linde onun altsoyuna, Hazineye ve diğer ilgililere tanımaktadır. Maddede ise anaya, çocuğa ve çocuğun ölümühâ linde onun altsoyuna, Cumhuriyet savcısına, Hazineye ve diğer ilgililere tanımanın iptali davasıaçma hakkıtanınmıştır. Dava, ikinci fıkra gereğince, tanıyana ve ya tanıyan ölmüşse mirasçılarına yöneltilecektir.
Açıklama
TMK 298. maddesi, tanımanın iptali davasını açabilecek diğer kişileri düzenler. Ana, çocuk ve çocuğun ölümü hâlinde altsoyu, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer tanımanın iptalini dava edebilir. Dava, tanıyana; tanıyan ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Ana ve çocuk, iptali hem kendi haklarını korumak hem de biyolojik gerçeği tesis etmek amacıyla isteyebilir.
Cumhuriyet savcısı ve Hazine’nin dava hakkı, kamu düzeni boyutunu yansıtır. Özellikle mirasa ve sosyal güvenceye yönelik hileli tanımaların önlenmesi, bu kurumların dava ehliyetinin gerekçesini oluşturur. “Diğer ilgililer” kavramı geniş yorumlanmakta; biyolojik gerçekten bağımsız olarak hukuki çıkarı etkilenen kişileri kapsamaktadır.
İspat yükü, TMK 299 uyarınca iptal davası açan tarafa aittir; tanıyanın gerçek biyolojik baba olmadığı ispatlanmalıdır. Ana veya çocuğun açtığı davada ispat yükünün dağılımı farklılaşabilir. Dava süreleri, TMK 300 uyarınca sebebin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde beş yıldır. Yargıtay, özellikle miras hedefli tanımalarda davacı sıfatının kapsamını dar tutmakta; somut hukuki çıkarın varlığını titizlikle araştırmaktadır.